18 апрель — Халқаро ёдгорликлар ва тарихий жойларни асраш куни муносабати билан юртимизда маданий меросни муҳофаза қилишга қаратилган қатор муҳим тадбирлар ўтказилмоқда. Шундай аҳамиятли тадбирлардан бири Андижон вилоятида ташкил этилган “Маданий-тарихий ёдгорликлар — ўлмас меросимиздир” мавзусидаги танловдир.

Мазкур танловнинг асосий мақсади қадимий Даван давлати тарихи, унинг маркази бўлган Мингтепа ёдгорлигини чуқур ўрганиш, шунингдек, ҳудудимиздаги тарихий обидалар, зиёратгоҳлар ва муқаддас масканларни асраб-авайлашга жамоатчилик эътиборини жалб этишдан иборат.

Танловда Андижон давлат университети, Фарғона давлат университети, Қўқон университетининг Андижон филиали талабалари, шунингдек, мактаб ўқувчилари ва соҳанинг мутахассислари фаол иштирок этдилар.

Тадбир бир неча йўналишлар бўйича ташкил этилди. Жумладан:
• тарихий мақолалар ёзиш;
• бадиий асарлар яратиш;
• Даван давлати ва Мингтепа ёдгорлиги бўйича илмий тадқиқотлар олиб бориш;
• туризм йўналишларини ишлаб чиқиш;
• замонавий технологиялар асосида видеолойиҳалар тайёрлаш.

Ушбу тадбир ёшларда тарихга бўлган қизиқишни ошириш, миллий қадриятларга ҳурмат руҳини шакллантириш ҳамда туризмни ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этади.
МАДАНИЙ-ТАРИХИЙ МЕРОСНИ МУҲОФАЗА ҚИЛИШ ВА УНИ ЁШЛАР ОНГИДА ШАКЛЛАНТИРИШ

Муталипова Одинахон Акрамжон қизи
Ўзбекистон, Андижон давлат университети
Тарих ва ижтимоий фанлар факультети
E-mail: Margubamusayeva702@gmail.com

⸻

Аннотация

Ушбу мақолада 18 апрель — Халқаро ёдгорликлар ва тарихий жойларни муҳофаза қилиш кунига бағишланган илмий-амалий конференция материаллари асосида маданий-тарихий меросни асраш, уни ёшлар онгида шакллантириш ҳамда туризм ривожидаги аҳамияти комплекс тарзда таҳлил этилган. Тадқиқотда тарихийлик, тизимли ёндашув, таққосламали таҳлил ва кузатув усулларидан фойдаланилган. Мақоланинг илмий янгилиги шундаки, конференция материаллари асосида маданий меросни муҳофаза қилиш билан ёшларнинг ижтимоий-маданий шаклланиши ўртасидаги ўзаро боғлиқлик илмий жиҳатдан асослаб берилган.

Калит сўзлар: маданий мерос, тарихий ёдгорликлар, Мингтепа, Даван давлати, туризм, ёшлар, илмий конференция

⸻

Кириш

“Ўз тарихини билмаган, кечагисини унутган миллатнинг келажаги йўқ.”

Глобаллашув шароитида миллий маданий меросни асраш ва уни келажак авлодларга етказиш долзарб вазифалардан бири ҳисобланади. Тарихий ёдгорликлар нафақат ўтмиш ҳақида маълумот беради, балки миллий ўзликни шакллантиришда ҳам муҳим ўрин тутади.

Авазбек Олимов таъкидлаганидек:
“Ҳозирги Марҳамат тумани илгари Мингтепа деб аталган…”

Илмий-амалий конференциялар ушбу соҳада муҳим платформа вазифасини бажаради. Сойибжон Ҳошимов фикрича, тарихий ёдгорликлар миллий ўзликни шакллантиришнинг асосий омилларидан биридир.

⸻

Тадқиқот методологияси

Тадқиқотда тарихийлик, тизимли ёндашув, таққосламали таҳлил ва кузатув усулларидан фойдаланилди. Асосий эмпирик манба сифатида 2026 йил 18 апрель куни ўтказилган илмий-амалий конференция материаллари олинди.

⸻

Асосий қисм

Конференция Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 29 декабрдаги 1059-сонли қарори асосида ташкил этилди.

Тадбир давомида Даван давлати, Мингтепа ёдгорлиги ҳамда маданий меросни муҳофаза қилиш масалалари кенг муҳокама қилинди.

И.А. Каримов таъкидлаганидек:
“Маданий меросни асраш — бу фақат тарихни сақлаш эмас, балки уни келажак авлодларга етказиш масъулиятидир.”

ЮНЕСКО маълумотларига кўра, маданий мерос объектлари барқарор туризм ривожида муҳим аҳамиятга эга.

Шунингдек, Арнольд Тойнби ва Самуэль Ҳантингтон цивилизациялар тараққиётида маданий мероснинг ўрнини алоҳида таъкидлаганлар.

Замонавий тадқиқотлар шуни кўрсатадики, маданий меросни муҳофаза қилиш ижтимоий идентиклик шаклланишига бевосита таъсир кўрсатади. Шу билан бирга, у туризм ва иқтисодий ривожланишнинг муҳим омилларидан бири ҳисобланади. Рақамли технологияларнинг жорий этилиши эса маданий меросни тарғиб қилиш имкониятларини янада кенгайтирмоқда.

⸻

Натижалар ва муҳокама

Тадқиқот натижалари қуйидагиларни кўрсатди:
• маданий меросни асраш ёшларда ватанпарварлик руҳини мустаҳкамлайди;
• рақамли технологиялар орқали тарихий объектларни тарғиб қилиш самарадорлигини оширади;
• илмий-амалий конференциялар ёшларни илмий фаолиятга жалб этишда муҳим аҳамият касб этади.

⸻

Хулоса

Илмий-амалий конференциялар маданий меросни муҳофаза қилиш ва тарғиб этишнинг самарали воситаси ҳисобланади. Бу жараён ёшларнинг ижтимоий ва маданий ривожланишига ижобий таъсир кўрсатади ҳамда келгусида ушбу йўналишдаги тадқиқотларни янада кенгайтиришни тақозо этади.

⸻

Фойдаланилган адабиётлар

Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. – 2008.
Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги.
Олимов А. (оғзаки манба), 2026.
Ҳошимов С. (оғзаки манба), 2026.
Вазирлар Маҳкамаси қарори №1059, 2018.
ЮНЕСКО, 2016.
Huntington S.P., 1996.
Smith L. Uses of Heritage. – Routledge, 2006.
Ashworth G.J. Heritage, Tourism and Identity. – 2011.
Timothy D.J. Cultural Heritage and Tourism. – 2018.