Жоголгон документ тууралуу билдирүү
Кыргыз Республикасы, Ош шаары, Базарная көчөсү 56/4 дарегинде жайгашкан коммерциялык жайга тиешелүү, Нурматова Зухрага катталган ,идентификациялык коду 5-11-030121-0098 болгон документ,Базарная 15/а иденц.код 5-11-03-0121-0530 документтер жоголду деп эсептелсин.
Документтин жоголгондугуна байланыштуу анын дубликаты суралат.
Қирғиз халқининг навқирон шоири Мелис Маматжановнинг ижодига чизгилар
Қирғиз адабиёти, қирғиз шеъриятининг навқирон авлоди бўлган дўстимиз Мелис Маматжановни янги тўплами – туркий халқлар бирлашаётган, ўзаро мақсадларини муштарак қилиб, тобора алоқаларни мустаҳкамлаётган даврда бир кўприк бўлиб дунёга келди, десам муболаға бўлмайди.
Талаба бўлиб пойтахтга келиб, қоғоз қоралаб юрган пайтларимиздан яқин йилларгача, чегарамиздан ташқарида қардош халқларнинг замонавий адабиётида, ёшлар адабиёти, шеъриятида қандай ҳодисалар рўй бераётганидан бехабар бўлганмиз. Рост гап шуки, адабий алоқалар ҳаминқадар бир аҳволга тушиб қолган эди.
“Ёшлик” журналида ишлаб юрган кезларим, ижтимоий тармоқларда қозоқ ёш ижодкорлари, қирғиз ёш ижодкорлари, озарбайжонлик ёш ижодкорларнинг ижодини ўрганиб, уларнинг айримлари билан дўстона алоқаларни боғлашга эришдик. Қозоғистонлик ижодкорлар билан ҳамкорликда “Юз шеър” лойиҳасини амалга оширдик.
Қирғизистондан Бердибек Жамғирчиев, Рисгул Иззатова, Алтинбек Исмоилов, Мелис Маматжанов каби энг илғор ёшларнинг ҳам шеърларини ўқиб, ўзбек тилига ўгириш учун ҳаракат қилдим ва бу алоқаларимиз, кейинчалик дўстона “борди-келди”га айланди, адабиёт анжуманларида учрашдик.
Куни кеча Тошкент шаҳридаги муҳташам Алишер Навоий номидаги Миллий кутубхонада тўрт тилда (қирғиз, ўзбек, қозоқ, турк) китобининг тақдимоти бўлиб ўтган, истеъдодли шоир, Мелис Маматжанов билан Қирғизистон халқ шоири Жолон Мамитовнинг 85 йиллигига бағишлаб, ТУРКСОЙ халқаро ташкилоти ташаббуси билан Ўш шаҳрида ўтказилган катта адабиёт фестивалида яқиндан танишган эдим.
Бир куни Мелиснинг ижтимоий тармоқда улашган “Кара чайнек” (“Қора қумғон”)деган шеърини ўқиб, қаттиқ таъсирландим. Қайта-қайта кўз югиртирдим, мағзини чақиб, ўзбек тилига таржима қилишга бел боғладим.
Шеър олис қишлоқдаги кундалик ҳаёт тасвири билан бошланади:
Тун кўз очар қир-адирлар оралаб,
Тонг бошланар ҳаёт овул томонда...
Қўломтода ўт ёқади жон энам,
Турмуш қайнар бу қоп-қора қумғонда.
Мелис Маматжановнинг шеърлари, менинг назаримда, ҳаётга шунчаки боғланган эмас, бу шеърлар мана шу ҳаётнинг, мана шу турмушнинг ўзи, десак муболаға бўлмайди. Шоир бошдан кечирган кечинмаларни мен ҳам, сиз ҳам бошдан кечиргансиз. Фақат у шунчалик зийраклик билан ифодаларни, тасвирларни топа олган.
Овул, адир, қартайган том, тош қўрғон...
Тутун сузиб келар ҳатто тош йўлдан.
Янгам танғиб келган янги рўмолдай
Қора қумғон бир пайтлари оқ бўлган.
Мени яна ҳам таъсирлантирган жойи мана бу тўртликда:
Йиллар ўтди қушдай қоқиб қанотин,
Қолдирмади улар эски одатин:
Бир-бирини ётар маҳкам қучоқлаб –
Қора қумғон, қора кучук, қора тун.
Қора қумғон қайнаган чўғ, табиийки, кулга айланса ҳам тафти иссиқ, қуруқ ва майин бўлади. Кучук ана шу жойни танлаб, бориб ётади. Шоир бу тасвирдан шунақа маҳорат билан фойдаланадики, қора қумғонга, қора кучукка, қора тунни ҳам қўшиб манзара яратади. Улар бир-бирини авайлаб-асраб, бир-бирига меҳр бериб, қучоқлаб ётганини рассомдай тасвирлайди.
Бугун катта шаҳарда яшаётган шоир одамлар орасида баъзан учраб турадиган ноаҳилликни, турли ўзаро муносабатларни кўриб, табиатнинг бу ҳодисотлари, сабоқларидан таъсирланади. Болаликни соғинади, ўтиб бораётган умрга хулосалар беради:
Олов эдик, андуҳлардан мунғайдик,
Чўғ устидан тушмай чойнак улғайди.
Қора қумғон ичидаги сув – умр,
Қайнаб бир кун у ҳам адо бўлгайдир...
Инсон умрини оқар сувга ўхшатишларни шеъриятда жуда кўп учратамиз. Умрни қора қумғондаги сувга қиёслаш, ҳаётнинг ғам ташвишлари, тирикчилик оловида қайнаб адо бўлиши, менинг назаримда, яхши, яна ҳам баландроқ адабий топилма бўлган.
Шоир шеърларидаги бир жиҳат мени ҳайратлантирди, у қарама-қарши ифодалардан усталик билан фойдаланади.
Масалан, қизи Ақденгизга бағишлаб ёзилган шеърида:
Тишинг чиқиб, жонинг қийнаб ётганда,
Тақдир мени ғажиганин айтмадим.
Боланинг тиши чиқаётганида иситма кўтарилиб, оғриқ бериб, безовта қилади. Фарзандининг оғриқ сезаётганини ҳис қилган отанинг, албатта, тинчи қочади. Мана шуни айтиб туриб, шоир бу кадарнинг, ҳаёт ғам-андуҳларининг тишларини кўз ўнгига келтиради. Бу бешафқат тишлардан, озорлардан одамнинг кўнгилида қоладиган жароҳатларни тасвирлаб ўтади.
Болам, чидагин, тақдир мени ғажиганини сенга айтганим йўқку, менинг чеккан озорларим, ғамларим, оғриқларим сен ҳис қилаётган дард олдида жуда улкан, демоқчи бўлади.
Бу шеърнинг хулосаси ҳам гўзал:
Яхши шоир бўлмай қолсам – тақдирим,
Яхши ота бўлмай қолиш гуноҳдир!
Ростдан, ижодга бел боғлаган инсондан яхши шоир чиқмаса, ҳеч ким уни айбламайди. Албатта, шоирга қуруқ истеъдоднинг ўзи етарли бўлмайди, ўз устида ишлаши, фикрини чархлаши, кўп китоб варақлаши, илм олиши, мунтазам қоғоз қоралаши керак. Мана шулардан чекинса, шоирнинг фикрлари саёзлашиб, фикрнинг теранлигини, сўзнинг юкини йўқотади. Лекин шундай ҳолда ҳам биров уни айбдор санамайди, насибасини териб, одамлар орасига, турмушга сингиб кетаверади.
Бироқ, инсон яхши ота бўлмаса, фарзандларига аввало меҳр, кейин таълим-тарбия бермаса, фарзанд ношуд бўлиб улғайса, жоҳил бўлиб вояга етса, ота гуноҳкор бўлади. Бу жиҳатни ҳам шоир ўзига хос бадиий ифода этиб, “Яхши ота бўлмай қолиш гуноҳдир” деб ҳаётий хулоса қилади.
Мелиснинг ўғлига атаб ёзган шеърида ҳам ана шундай самимий ва туб маъноли сатрларга дуч келамиз. Шоирларнинг қизига, ўғлига атаб ёзган шеърлари жуда кўп учрайди, айниқса, туркий халқлар болажон халқмиз, болаларимизни эътироф этгимиз, бундан завқ ва таскин топгимиз келаверади.
Аммо, мана шу туйғуларни жаранглатиб, ундан маъно, фалсафа яратиш, ўқувчига нимадир туҳфа қилиш, образдан, берилган имкониятдан ўринли фойдаланишни ҳамма қалам соҳиби ҳам эплай олмайди.
“Сенинг отинг шеър-бола” шеърида шундай сатрлар бор:
Элмирбегим, сенинг отинг шеър-бола,
Ўйнаб ётгин қисмат юлган ёқамни.
Бекинмачоқ ўйнаймиз деб қийнама,
Ўзлигини излаб юрган отангни.
Жуда ажойиб топилма!
Ёки:
Сен ёмғирга кулиб юзинг тутасан,
Мен боқаман ёмғирпўшнинг остидан.
Мана бу сатрларда шоир, болалар ва катталарнинг характерини, уларнинг хоҳиш-истакларидаги тафовутни акс эттириб бера олади. Бола самимий, ёмғирга талпиниб, ўйнагиси келади, ота эса улғайган одам, ўзини, соғлигини авайлайди, ёмғирпўш остига ўзини уради. Шоир катта ҳаётни идрок этган, андуҳларидан ҳориган инсоннинг ҳасратини, ҳаётда яшаш учун, одам талпиши, куч топа олиши зарурлигини уқтиради.
Мелиснинг менинг руҳимга яқин бўлган яна бир шеъри бу “Юлдузли соҳил” шеъридир. Бу асарни ҳам мириқиб таржима қилдим:
Сирли-сирли сукунатга яшриниб,
Кўкда қалқир ёғдуси оймомонинг.
Бор бисотин сув қарига яшириб,
Кўл термулар кўз ёшидай Худонинг.
Жудаям чиройли ташбеҳ.
Ёки,
Ўйнаб ётган тўлқинларга қўшилиб,
Бу ҳаётми, бу илинжми, шамолми?!
Бу шеърда инсон қалбининг, юрагининг, руҳининг тўлқинлари акс этган. Нима учун яшаяпман? Илинжим, умидим нима? Ҳаётим шамолдай ўтиб кетадими, деган саволларни ўзига ўзи беради, қалбини тафтиш қилади.
Шоир чин маънода ўзини излаётган ижодкор, деб баҳо бериш мумкин.
У тасвирни одамнинг руҳи билан боғлайди, натижада, ажиб уйғунлик пайдо бўлади.
Бу юлдузли соҳилда ҳам ҳаёт бор –
Зулмат кеча очар ойдин сийнасин.
Бир-да, дунё – юлдуз ёққан кўл мисол,
Бир-да, дунё – ёрнинг синган ойнаси.
Бу соҳилда сафар сира қаримас,
Келар, кетар, гоҳ кемаларни жамлар.
Кўкда ёнган юлдузларни танимас,
Қумдан юлдуз излар ночор одамлар...
Одамзот шунчалик турфаки, энг гўзал соҳилга олиб борсанг ҳам ҳайратланмайдиган, юлдузларнинг жимир-жимиридан завқ олмайдиган, кемаларда келиб, ишларини битириб, қайтиб кетаверадиганлари сон-саноқсиз. Ана шу, ҳаётнинг маънисини тирикчилик билан ўлчайдиган инсонларга қарата, “қумдан юлдуз излаб юрган ночор одамлар” деб таъриф беради. Ачиниш ҳиссини беради.
“Ярадор кабутарлар” шеърининг оҳанги қуйилиб келган, жуда равон. Шеърни одам қўшиқ қилиб ўқигиси келади. Аммо бу сатрларнинг кўтарган юки жуда оғир.
Бугун дунёда урушларнинг кўлами кенгайган, мамлакатлар иқтисодиётлари ҳарбий ислоҳотларга, қурол-яроқ ишлаб чиқаришга қаратилаётганини кўзимиз кўриб, ақлимиз англаб турибди. Одамлар билан, вайрон бўлаётган табиат билан уларнинг иши йўқдай гўё!
Шоир айтганидек, тинчлик қуши кабутарлар учиб юрган самода, қирғин учоқлари шовқин солиб учаяпти:
Кабутар учган кўкда,
шовқин солиб учоқлар,
тинчликнинг бошин ҳатлаб,
ҳайқириб учиб ўтса,
йиқилиб ёш кўчатлар,
узилиб ёш бутоқлар,
қавжираб ётар ерда...
Аскарлар гул қучоқлар,
Қабрни Кун қучоқлар.
Муаллиф ҳайқириб, урушда ҳеч ким ғолиб бўлмайди, ягона ғалаба – бу ўлим, дейди. Урушни инсон ўйлаб топган, уни тўхтатинг, бир-бирингизни севинг, севгини ҳеч ким ўйлаб топмаган, у инсон билан туғилади, юракларда яшайди, юракларни боғлайди!
Шоир чегара ерда эмас, юракларда бўлади, дейди. Юрак ўзи танлайди, юрак ўзи англайди, дейди.
Бу шеърнинг охирги сатрида ҳам ярадор кабутарни биринчига олиб чиқади!
Милтиқнинг ўқин тўсиб,
Учади кабутарлар...
Ярадор кабутар асли ким? Урушда ҳаётда бир гули очилмаган, ўққа кўксини тутиб берган йигитлар, аскарлар тимсоли.
Урушнинг йўлин тўсиб,
Кенгаяр қабристонлар.
Ер юзида дўмпайиб турган қабрларни урушнинг йўлини тўсиб турган ҳимоя қўрғони деб ёзаяпти шоир, агар одамзод буни англаса... Қўрғон чўзилиб, мозористон кенгайиб, сени огоҳ этмоқда, бундан хулоса қил, инсон, деяпти, шоир!
Мелис жуда ҳам самимий ижодкор, ифодалари ҳам, усталик билан сўз қўллашлари ҳам, қўл урган мавзулари ҳам жуда самимий.
“Кутиш” шеърида, мен сени кутавериб, кутишни севиб қолганга ўхшайман, дейди.
Ёшликни, муҳаббатни, ота-онага меҳрни, ҳурматни, она Ватанга садоқатни ўзига хос, гўзал соддалик, чуқур мазмун, теран маъно билан ёритиб беради.
Болалигини шундай эслайди:
Гоҳ эланар, гоҳ эланмас умр уни,
Тўкиларди тақдир деган ғалвирдан.
Чўғдай қизиб нон ёпарди онам-а,
Кунни узиб олган каби тандирдан.
“Онам терган олмалар” шеърида яна бир гўзал ташбеҳларни келтиради:
Ҳадяларинг ёриб келди булутни,
Ҳисларимга сачрагандай тиниқ сув.
Гўё умрим узайтгандай туюлди,
Еганимда ўрик, қоқи, қурутни.
Бу дийдордан кўтарилди “қон босим”,
Чанқагандан ичгим келди ёрмасин.
Жон онамнинг теккан учун қўллари
Ювмай едим овулимнинг олмасин.
Албатта, таржима, айниқса, шеърни таржима қилиш жуда мураккаб жараён.
Шоир шеър ёзса, ўзининг фикрларини баён қилиб кетаверади, таржимада эса, асл матннинг маъно-мазмунини, муаллифнинг фикрларини, мақсадини аниқ ифода этиш вазифаси бирламчи бўлади. Шунингдек, ҳамма шеърнинг руҳига кириб олишнинг ўзи қийин. Шу маънода, Мелиснинг ўзбек тилига таржима қилинган барча шеърлари худди асли каби ўзбекчага ўгирилди, деб айтолмайман. Таржимадаги камчиликларни ўзим ҳис қилиб тураман.
Сўз сўнгида, улуғ қирғиз шоири Жолон Мамитовнинг
“Мен ҳам кўприк қуражакман шеърдан ёниб,
Миллатларнинг юрагини боғлаб турган”,деган сатрларни эслаб ўтишни жоиз топдим.Мелисбек ана шу улуғ устозларнинг йўлидан бориб, шеър билан, сўз билан ўзбек-қирғиз халқларини эзгулик йўлида бирлаштириш учун бел боғлаган.
Ҳа, айтганча, Мелиснинг тақдимотда минбарда айтган илиқ сўзлари, юрагимда қолди: “Қирғиз ва ўзбек халқларининг юрагида чегара йўқ”, деб халқларнинг азалий дўстлиги ва иттифоқлигини эътироф этди шоир.
Дарҳақиқат, адабий кўприкларнинг мустаҳкамлиги миллатларнинг давлатларнинг эзгу мақсадлар йўлида бирдамлигини таъминлайди.
Фахриддин Ҳайит,
Ўзбекистон ва Қирғизистон миллий Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси, шоир, таржимон.
*****
«Айылымдын алмасын жуубай жечүмүн»
Кыргыз элинин жаш акыны Мелис Маматжановдун чыгармачылыгына сереп
Кыргыз адабиятынын, айрыкча кыргыз поэзиясынын жаш муунунун өкүлү болгон досубуз Мелис Маматжановдун жаңы жыйнагы – бүгүнкү күндө түрк элдери биригип, максаттары жакындашып, байланыштары бекемделип жаткан доордо адабий көпүрө болуп жаралган десек, аша чапкандык болбойт.
Студент болуп борборго келип, кагаз каралап жүргөн кездерден тартып, жакынкы жылдарга чейин чек арадан тышкары боордош элдердин заманбап адабиятында, айрыкча жаштар поэзиясында кандай жаңылыктар болуп жатканынан кабарсыз элек. Чынын айтканда, адабий байланыштар кыйла солгундап кеткен болчу.
«Ёшлик» журналында иштеп жүргөн мезгилде социалдык тармактар аркылуу казак, кыргыз, азербайжан жаш акындарынын чыгармаларын окуп, айрымдары менен достук байланыш түзүүгө жетиштик. Казакстандык калемдештер менен биргеликте «Жүз ыр» долбоорун ишке ашырдык.
Кыргызстандан Бердибек Жамгырчиев, Рысгүл Иззатова, Алтынбек Исмаилов, Мелис Маматжанов сыяктуу таланттуу жаш акындардын чыгармаларын окуп, аларды өзбек тилине которууга аракет кылдым. Бул байланыштар кийинчерээк чыныгы достукка айланып, адабий жыйындарда жолугушуп калдык.
Жакында Ташкент шаарындагы Алишер Навоий атындагы Улуттук китепканада төрт тилде (кыргыз, өзбек, казак, түрк) китептин бет ачары өттү. Ошондой эле Кыргызстандын эл акыны Жолон Мамытовдун 85 жылдыгына арналган, ТҮРКСОЙ уюмунун демилгеси менен Ош шаарында өткөн чоң адабий фестивалда Мелис Маматжанов менен жакындан тааныштым.
Бир күнү Мелистин социалдык тармакта бөлүшкөн «Кара чайнак» аттуу ырын окуп, абдан таасирлендим. Кайра-кайра окуп чыгып, маңызын терең түшүнүп, өзбек тилине которууга бел байладым.
Ыр алыскы айыл турмушун сүрөттөө менен башталат:
Түн ойгонор адырлардын арасында,
Таң атат жашоо айыл тарабында.
Күл үстүндө от жагат жан энем,
Турмуш кайнайт кара кара чайнакта…
Мелис Маматжановдун ырлары, менин оюмча, жөн гана турмушту чагылдырбайт — алар ошол турмуштун өзү. Акын башынан өткөргөн сезимдерди биз да баштан кечиргенбиз. Болгону ал аны өзгөчө туюм менен бере алган.
Айыл, адыр, эски там, таш коргон…
Түтүн сызат таш жолдордон да агып.
Жаңы жоолук салган келин сыяктуу
Кара чайнак бир кезде аппак болгон.
Мени өзгөчө таасирленткен саптар:
Жылдар учту канат каккан куш сымал,
Эски адат калтырбады артында.
Бир-бирин бек кучактап жатышат —
Кара чайнак, кара ит, кара түн.
Бул жерде акын табигый көрүнүштү ушунчалык чебер пайдаланып, бүтүндөй көркөм картина жаратат.
Акын бүгүн шаарда жашап, адамдар арасындагы алыстоону көрүп, балалыгын сагынат, өмүргө жыйынтык чыгарат:
От элек биз, кайгы менен муң тарттык,
Чок үстүндө чайнак өсүп чоңойду.
Кара чайнак ичиндеги суу — өмүр,
Кайнап-күйүп бир күнү ал да соолуйт…
Өмүрдү суу менен салыштыруу поэзияда көп кездешет, бирок аны кара чайнактагы сууга салыштыруу — абдан таасын табылга.
Акындын дагы бир өзгөчөлүгү — карама-каршы образдарды чебер колдонушу.
Кызы Акденгизге арналган ырында:
Тишиң чыгып, сени кыйнап жатканда,
Мени тагдыр тиштегенин айтпадым...
-“Тагдыр мени кантип чайнаганын айтпадым…”
Бул саптарда ата жүрөгүнүн терең кайгысы көрүнөт.
Ырдын жыйынтыгы да таамай:
Жакшы акын болбой калсам – тагдырым,
Жакшы ата болбой калсам – чоң күнөө...
адам акын болбой калса айып эмес, бирок жакшы ата болбосо — чоң күнөө. -Сонун жазылган-э!
Анын уулуна арналган ырында да өзгөчө саптар окуйсуз;
Элмирбегим, сенин атың – Ыр-бала,
Эрмектей бер тагдыр жулган жакамды.
«Бекинмечек ойнойбуз», – деп кыйнаба,
Өзүн-өзү таппай жүргөн атаңды.
Кийинки катарды караңыз;
Билбесин деп жан дүйнөмдүн жашоосун,
Корунамын чыкпай калган жашымдан.
Жамгыр жааса, сен жүзүңдү тососуң,
Мен корголоп, кол чатырга жашынам
Бул саптарда бала менен чоң адамдын дүйнөсү салыштырылат.
«Жылдыздуу жээк» ырында да терең философия бар:
Мемиреген жымжырттыкка жашынып,
Көктө калкыйт айдын нуру муңайым.
Тайыздыкты тереңдикке жашырып,
Көл термелет көз жашындай Кудайдын.
Көлдүн көркү көктү карай созулуп,
Каяккадыр жетелейт ой-санаамды.
Толкун менен бийлеп жаткан кошулуп,
Тирүүлүкпү, үмүтпү же шамалбы?
Оттуу күндүн илебинде ой күтүп,
Жүрөгүмө кысам көлдүн ууз таңын.
Жылдыздардын көрөмүн деп, көрктүүсүн,
Өмүр кээде жылдыздардай муздадың.
Жылдыздуу жээк, кучагыңда өмүр бар,
Караңгы түн ачат сыртка түндүгүн.
Бирде дүйнө жылдыз жааган көл сымал,
Бирде дүйнө сыныгындай күзгүнүн.
Карегимде тунуп барат көк ирим,
Жылдыз таңга али сиңип кете элек.
Кумдан дубал курагын деп өмүрүм,
Көл дүйнөдөн көр дүйнөгө жетелейт.
Жылдыздуу жээк, сага каттап байма-бай,
Күтүү жүктөп келет, кетет кемелер...
Көктө жанган жылдыздарды байкабай,
Кумдан ЖЫЛДЫЗ издеп жүрөт пенделер.
Бул жерде акын адам жанынын тереңдигин ачат.
«Жарадар көгүчкөндөр» ырында болсо согуштун кайгысы чагылдырылат:
Көгүчкөн учкан көктө,
Уңулдап тик учактар,
Тынчтыктын башын аттап,
Айкырып учуп өтсө,
Жыгылып жаш көчөттөр,
Кыйылып жаш бутактар,
Бозоруп жатат жерде...
Жоокерлер гүл кучактап,
Көрүстөн Күн кучактайт.
Жоокердин окко учкан,
Жер улайт өчкөн демин...
...Согушта эч ким жеңбейт!
Жеңүүчү – жалгыз өлүм!
Казандай көмкөрүлгөн,
Бул биздин асман эмес!
Токтоткун алааматты!
Согушту Адам ойлоп тапкан болсо,
Сүйүүнү эч ким ойлоп тапкан эмес.
Сүйгүлө адамзатты!
Ок тийип жымжырттыкка,
Кан боёп сүрөттөрдү.
Чек ара жерде эмес,
Чек ара жүрөктөрдө!
Мылтыктын огун тосуп,
Учууда көгүчкөндөр.
Согуштун жолун тосуп,
Созулат көрүстөндөр…
Көгүчкөн учкан асманда,
Учуп жүрөт согуш учактары…
Акын: согушта жеңүүчү жок, жалгыз жеңүүчү — өлүм дейт.
Ошондой эле:
Мылтыктын огуна каршы
Учушат көгүчкөндөр…
Бул көгүчкөндөр — согушта курман болгон жаш жигиттердин символу.
Мелис — өтө чынчыл акын. Анын ырларында балалык, сүйүү, ата-эне, мекен темалары терең жана жөнөкөй тил менен берилет.
Балалыгын мындай эскерет:
Балалыктын көчөсүндө жол улап,
Кыялыбыз учар эле ой-тоого.
Күндөй күйгөн балдар менен топурап,
Күндү кошуп ойночубуз ортого.
Эленди да, эленбеди дагы эчен,
Өмүр түшүп тагдыр деген калбырдан.
Нан жапчу эле кызыл чокко апакем,
Күндү үзүп алган сымал тандырдан.
Үнүм калган кезде тоодон жаңырбай,
Үмүт артпай турган чакта тагдырга.
Менин Күнүм чыккан өңдүү айылдан,
Менин Күнүм батат бир күн айылда.
Менин Күнүм батат бир күн айылда…
—Кээде эленип, кээде эленбей өмүр өттү,
Тагдыр деген элгектен барын элей экен деген ойду терең философия менен берет.
“Апам терген алмалар» ырында:
Сагынычтан көтөрүлүп кан басым,
Суусаганда жуткум келди жармасын.
Апакемдин тийген үчүн колдору,
Айылымдын жуубай жедим алмасын.
—Апамдын колу тийген үчүн,
Жуубай жечүмүн айылымдын алмасын…
Албетте, поэзияны которуу өтө татаал. Ар бир саптын маанисин сактоо — чоң жоопкерчилик.
Сөз соңунда Жолон Мамытовдун саптары эске түшөт:
«Мен да көпүрө курамын ырдан күйүп,
Элдердин жүрөгүн бириктирген».
Мелис да ошол улуу жолду улап, поэзия аркылуу кыргыз-өзбек элдерин жакындатууда.
Ал өзү айткандай:
«Кыргыз менен өзбектин жүрөгүндө чек ара жок».
Чынында эле, адабий көпүрөлөр элдерди бириктирет.
Фахриддин Хайит
акын, котормочу,
Өзбекстан жана Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү
18 апрель — Халқаро ёдгорликлар ва тарихий жойларни асраш куни муносабати билан юртимизда маданий меросни муҳофаза қилишга қаратилган қатор муҳим тадбирлар ўтказилмоқда. Шундай аҳамиятли тадбирлардан бири Андижон вилоятида ташкил этилган “Маданий-тарихий ёдгорликлар — ўлмас меросимиздир” мавзусидаги танловдир.
Мазкур танловнинг асосий мақсади қадимий Даван давлати тарихи, унинг маркази бўлган Мингтепа ёдгорлигини чуқур ўрганиш, шунингдек, ҳудудимиздаги тарихий обидалар, зиёратгоҳлар ва муқаддас масканларни асраб-авайлашга жамоатчилик эътиборини жалб этишдан иборат.
Танловда Андижон давлат университети, Фарғона давлат университети, Қўқон университетининг Андижон филиали талабалари, шунингдек, мактаб ўқувчилари ва соҳанинг мутахассислари фаол иштирок этдилар.
Тадбир бир неча йўналишлар бўйича ташкил этилди. Жумладан:
• тарихий мақолалар ёзиш;
• бадиий асарлар яратиш;
• Даван давлати ва Мингтепа ёдгорлиги бўйича илмий тадқиқотлар олиб бориш;
• туризм йўналишларини ишлаб чиқиш;
• замонавий технологиялар асосида видеолойиҳалар тайёрлаш.
Ушбу тадбир ёшларда тарихга бўлган қизиқишни ошириш, миллий қадриятларга ҳурмат руҳини шакллантириш ҳамда туризмни ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этади.
МАДАНИЙ-ТАРИХИЙ МЕРОСНИ МУҲОФАЗА ҚИЛИШ ВА УНИ ЁШЛАР ОНГИДА ШАКЛЛАНТИРИШ
Муталипова Одинахон Акрамжон қизи
Ўзбекистон, Андижон давлат университети
Тарих ва ижтимоий фанлар факультети
E-mail: Margubamusayeva702@gmail.com
⸻
Аннотация
Ушбу мақолада 18 апрель — Халқаро ёдгорликлар ва тарихий жойларни муҳофаза қилиш кунига бағишланган илмий-амалий конференция материаллари асосида маданий-тарихий меросни асраш, уни ёшлар онгида шакллантириш ҳамда туризм ривожидаги аҳамияти комплекс тарзда таҳлил этилган. Тадқиқотда тарихийлик, тизимли ёндашув, таққосламали таҳлил ва кузатув усулларидан фойдаланилган. Мақоланинг илмий янгилиги шундаки, конференция материаллари асосида маданий меросни муҳофаза қилиш билан ёшларнинг ижтимоий-маданий шаклланиши ўртасидаги ўзаро боғлиқлик илмий жиҳатдан асослаб берилган.
Калит сўзлар: маданий мерос, тарихий ёдгорликлар, Мингтепа, Даван давлати, туризм, ёшлар, илмий конференция
⸻
Кириш
“Ўз тарихини билмаган, кечагисини унутган миллатнинг келажаги йўқ.”
Глобаллашув шароитида миллий маданий меросни асраш ва уни келажак авлодларга етказиш долзарб вазифалардан бири ҳисобланади. Тарихий ёдгорликлар нафақат ўтмиш ҳақида маълумот беради, балки миллий ўзликни шакллантиришда ҳам муҳим ўрин тутади.
Авазбек Олимов таъкидлаганидек:
“Ҳозирги Марҳамат тумани илгари Мингтепа деб аталган…”
Илмий-амалий конференциялар ушбу соҳада муҳим платформа вазифасини бажаради. Сойибжон Ҳошимов фикрича, тарихий ёдгорликлар миллий ўзликни шакллантиришнинг асосий омилларидан биридир.
⸻
Тадқиқот методологияси
Тадқиқотда тарихийлик, тизимли ёндашув, таққосламали таҳлил ва кузатув усулларидан фойдаланилди. Асосий эмпирик манба сифатида 2026 йил 18 апрель куни ўтказилган илмий-амалий конференция материаллари олинди.
⸻
Асосий қисм
Конференция Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 29 декабрдаги 1059-сонли қарори асосида ташкил этилди.
Тадбир давомида Даван давлати, Мингтепа ёдгорлиги ҳамда маданий меросни муҳофаза қилиш масалалари кенг муҳокама қилинди.
И.А. Каримов таъкидлаганидек:
“Маданий меросни асраш — бу фақат тарихни сақлаш эмас, балки уни келажак авлодларга етказиш масъулиятидир.”
ЮНЕСКО маълумотларига кўра, маданий мерос объектлари барқарор туризм ривожида муҳим аҳамиятга эга.
Шунингдек, Арнольд Тойнби ва Самуэль Ҳантингтон цивилизациялар тараққиётида маданий мероснинг ўрнини алоҳида таъкидлаганлар.
Замонавий тадқиқотлар шуни кўрсатадики, маданий меросни муҳофаза қилиш ижтимоий идентиклик шаклланишига бевосита таъсир кўрсатади. Шу билан бирга, у туризм ва иқтисодий ривожланишнинг муҳим омилларидан бири ҳисобланади. Рақамли технологияларнинг жорий этилиши эса маданий меросни тарғиб қилиш имкониятларини янада кенгайтирмоқда.
⸻
Натижалар ва муҳокама
Тадқиқот натижалари қуйидагиларни кўрсатди:
• маданий меросни асраш ёшларда ватанпарварлик руҳини мустаҳкамлайди;
• рақамли технологиялар орқали тарихий объектларни тарғиб қилиш самарадорлигини оширади;
• илмий-амалий конференциялар ёшларни илмий фаолиятга жалб этишда муҳим аҳамият касб этади.
⸻
Хулоса
Илмий-амалий конференциялар маданий меросни муҳофаза қилиш ва тарғиб этишнинг самарали воситаси ҳисобланади. Бу жараён ёшларнинг ижтимоий ва маданий ривожланишига ижобий таъсир кўрсатади ҳамда келгусида ушбу йўналишдаги тадқиқотларни янада кенгайтиришни тақозо этади.
⸻
Фойдаланилган адабиётлар
Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. – 2008.
Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги.
Олимов А. (оғзаки манба), 2026.
Ҳошимов С. (оғзаки манба), 2026.
Вазирлар Маҳкамаси қарори №1059, 2018.
ЮНЕСКО, 2016.
Huntington S.P., 1996.
Smith L. Uses of Heritage. – Routledge, 2006.
Ashworth G.J. Heritage, Tourism and Identity. – 2011.
Timothy D.J. Cultural Heritage and Tourism. – 2018.
#КыргызстанАкыйкатыПресса
Бүгүн, 24-апрелде, Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттик ЭКСПО 2025 эл аралык көргөзмөсүндө алтын сыйлык алууга олуттуу салым кошкон искусство ишмерлерин сыйлашты.
Сыйлангандардын катарында дизайнерлер, колдонмо искусствонун чеберлери, кол өнөрчүлөр жана графикалык дизайнерлер бар. Алардын эмгектери Кыргызстандын маданий мурасын эл аралык аренада татыктуу таанытты. Алардын чыгармачылыгы өлкөнүн өзгөчөлүгүн, салттарын жана заманбап көркөм ой жүгүртүүсүн даана чагылдырды.
Улуттук агенттиктин башчысы Равшанбек Сабиров өз сөзүндө катышуучуларга талыкпас эмгеги, жогорку кесипкөйлүгү жана өз ишине берилгендиги үчүн чын ыкластуу ыраазычылык билдирди. Ал алардын улуттук маданиятты сактоодогу жана жайылтуу багытындагы салымынын маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеп, дал ушундай чеберлер Кыргызстандын дүйнөдөгү маданий жүзүн калыптандырарын баса белгиледи.
*****
#РеспубликанскаяПрессаКыргызстанАкыйкаты
Награждены деятели искусства, внесшие вклад в победу Кыргызстана на ЭКСПО 2025
Сегодня, 24 апреля, в Национальном агентстве по инвестициям при Президенте Кыргызской Республики состоялась торжественная церемония награждения деятелей искусства, внесших значительный вклад в получение золотой награды на международной выставке ЭКСПО 2025 в Осаке.
В числе награждённых — дизайнеры, мастера прикладного искусства, рукодельцы и графические дизайнеры, чьи работы достойно представили культурное наследие Кыргызстана на международной арене. Их творчество стало ярким отражением самобытности, традиций и современного художественного мышления страны.
Глава НАИ при Национального агентства Равшанбек Сабиров в своей речи выразил искреннюю благодарность участникам за их неустанный труд, высокий профессионализм и преданность своему делу. Он особо отметил важность их вклада в сохранение и популяризацию национальной культуры, а также подчеркнул, что именно такие мастера формируют культурный имидж Кыргызстана в мире.
*****
#ҚирғизистонХақиқатиПресса
Қирғизистоннинг ЭКСПО–2025 кўргазмасидаги ғалабасига ҳисса қўшган санъат вакиллари тақдирланди
2026 йил 24 апрель куни Қирғиз Республикаси Президенти ҳузуридаги Инвестициялар бўйича миллий агентликда ЭКСПО 2025 халқаро кўргазмасида олтин мукофотни қўлга киритишга муносиб ҳисса қўшган санъат вакилларини тақдирлаш маросими бўлиб ўтди.
Тақдирланганлар орасида дизайнерлар, амалий санъат усталари, ҳунармандлар ҳамда график дизайнерлар бор. Уларнинг асарлари Қирғизистоннинг бой маданий меросини халқаро майдонда муносиб тарзда намоён этди. Ушбу ижод намуналари мамлакатнинг ўзига хослиги, миллий анъаналари ва замонавий бадиий тафаккурини яққол акс эттирди.
Миллий агентлик раҳбари Равшанбек Сабиров ўз нутқида иштирокчиларга уларнинг беқиёс меҳнати, юксак касбий маҳорати ва ишига садоқати учун самимий миннатдорлик билдирди. У, айниқса, миллий маданиятни асраш ва тарғиб этишдаги уларнинг ҳиссаси беқиёс эканини таъкидлаб, айнан шундай ижодкорлар Қирғизистоннинг жаҳон миқёсидаги маданий қиёфасини шакллантиришини алоҳида қайд этди.
#AkiykatKG
Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттиктин башчысы Равшанбек Сабиров жана Кыргыз Республикасынын Президентинин Жалал-Абад облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү жана Кытайдын POWERCHINA компаниясынын делегациясы менен жолугушту. Аталган компания инфраструктуралык курулуш жана энергетика тармагындагы алдыңкы эл аралык компаниялардын бири болуп саналат.
Жолугушуунун жүрүшүндө тараптар Кыргыз Республикасынын аймагында биргелешкен инвестициялык долбоорлорду ишке ашыруунун келечегин талкуулашты. Анын ичинде энергетикалык инфраструктураны өнүктүрүү, гидроэнергетикалык объектилерди куруу, ошондой эле кайра жаралуучу энергия булактары жаатындагы долбоорлор каралды.
«Кыргыз Республикасы эл аралык инвесторлор менен өнөктөштүк мамилелерди ырааттуу бекемдеп, стратегиялык маанидеги долбоорлорду ишке ашыруу үчүн жагымдуу шарттарды түзүп келет. POWERCHINA сыяктуу ири компаниялар менен кызматташуу энергетикалык инфраструктураны өнүктүрүүдө, инновациялык чечимдерди киргизүүдө жана өлкөнүн туруктуу экономикалык өсүшүн камсыздоодо жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат», — деп белгиледи Равшанбек Сабиров.
Инвестицияларды тартуу, заманбап технологияларды киргизүү жана өлкөнүн энергетикалык ресурстарын пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу маселелерине өзгөчө көңүл бурулду. Кыргыз тарап инвесторлорго ар тараптуу колдоо көрсөтүүгө, анын ичинде долбоорлорду ишке ашыруунун бардык этаптарында коштоп турууга даяр экенин белгиледи.
Жолугушуунун жыйынтыгында тараптар мүмкүн болгон долбоорлорду предметтик негизде мындан ары да иштеп чыгуу жана эки тараптуу инвестициялык кызматташууну чыңдоо боюнча макулдашышты.
*****
#РеспубликанскаяПрессаКыргызстанАкыйкаты
Встреча с делегацией компании POWERCHINA по вопросам реализации инвестиционных и энергетических проектов
в Кыргызской Республике
Состоялась встреча главы Национального агентства по инвестициям при Президенте Кыргызской Республики Равшанбека Сабирова и Полномочного представителя Президента Кыргызской Республики в Жалал-Абадской области с делегацией китайской компании POWERCHINA — одного из ведущих международных игроков в сфере инфраструктурного строительства и энергетики.
В ходе переговоров стороны обсудили перспективы реализации совместных инвестиционных проектов на территории Кыргызской Республики, включая развитие энергетической инфраструктуры, строительство гидроэнергетических объектов, а также проекты в области возобновляемых источников энергии.
«Кыргызская Республика последовательно укрепляет партнёрские отношения с международными инвесторами, создавая благоприятные условия для реализации стратегически важных проектов. Сотрудничество с такими крупными компаниями, как POWERCHINA, открывает новые возможности для развития энергетической инфраструктуры, внедрения инновационных решений и устойчивого экономического роста страны», — подчеркнул Равшанбек Сабиров.
Особое внимание было уделено вопросам привлечения инвестиций, внедрения современных технологий и повышения эффективности использования энергетических ресурсов страны. Кыргызская сторона отметила готовность оказывать всестороннюю поддержку инвесторам, включая сопровождение проектов на всех этапах реализации.
По итогам встречи стороны договорились продолжить предметную проработку потенциальных проектов и укреплять двустороннее инвестиционное сотрудничество.
*****
#ҚирғизистонХақиқатиПресса
Қирғиз Республикасида инвестициявий ва энергетик лойиҳаларни амалга ошириш бўйича POWERCHINA делегацияси билан учрашув
Қирғиз Республикаси Президенти ҳузуридаги Инвестициялар бўйича миллий агентлик раҳбари Равшанбек Сабиров ҳамда Қирғиз Республикаси Президентининг Жалолобод вилоятидаги ваколатли вакили POWERCHINA компанияси делегацияси билан учрашув ўтказдилар. Мазкур компания инфратузилма қурилиши ва энергетика соҳасидаги етакчи халқаро компаниялардан бири ҳисобланади.
Учрашув давомида томонлар Қирғиз Республикаси ҳудудида қўшма инвестициявий лойиҳаларни амалга ошириш истиқболларини муҳокама қилдилар. Жумладан, энергетик инфратузилмани ривожлантириш, гидроэнергетика объектларини қуриш, шунингдек қайта тикланувчи энергия манбалари соҳасидаги лойиҳалар кўриб чиқилди.
“Қирғиз Республикаси халқаро инвесторлар билан шериклик муносабатларини изчил мустаҳкамлаб, стратегик аҳамиятга эга лойиҳаларни амалга ошириш учун қулай шарт-шароитлар яратиб келмоқда. POWERCHINA каби йирик компаниялар билан ҳамкорлик энергетика инфратузилмасини ривожлантириш, инновацион ечимларни жорий этиш ҳамда мамлакатнинг барқарор иқтисодий ўсишини таъминлашда янги имкониятлар яратади”, — дея таъкидлади Равшанбек Сабиров.
Учрашувда инвестицияларни жалб этиш, замонавий технологияларни жорий қилиш ҳамда мамлакатнинг энергетик ресурсларидан самарали фойдаланиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди. Қирғиз томони инвесторларга ҳар томонлама кўмак кўрсатишга, жумладан лойиҳаларни амалга оширишнинг барча босқичларида ҳамроҳлик қилишга тайёр эканини билдирди.
Учрашув якунида томонлар истиқболли лойиҳаларни янада чуқур ишлаб чиқиш ва икки томонлама инвестициявий ҳамкорликни мустаҳкамлаш бўйича келишиб олдилар.
#КыргызстанАкыйкатыПресса
Эл аралык кызматташууну өнүктүрүү жана инновацияларды тартуу алкагында Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттик ХанаЭнергия менен өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга кол койду.
Документке Улуттук агенттиктин башчысы Равшанбек Сабиров жана ХанаЭнергия компаниясынын директору Улугбек Марипов кол коюшту.
Меморандум энергетика секторундагы кызматташууну өнүктүрүүгө багытталган. Анын ичинде чет өлкөлүк инвестицияларды тартуу, инфраструктураны модернизациялоо, ошондой эле кайра жаралуучу энергия булактары жаатындагы биргелешкен долбоорлорду ишке ашыруу каралган.
Тараптар жетишилген макулдашуулар заманбап технологияларды киргизүүгө, энергия натыйжалуулугун жогорулатууга жана Кыргыз Республикасынын экономикасынын туруктуу өнүгүшүнө өбөлгө түзөрүнө ишеним билдиришти.
*****
Подписание меморандума о взаимопонимании между Национальным агентством по инвестициям и ОсОО ХанаЭнергия
в сфере энергетики
В рамках развития международного сотрудничества и привлечения инноваций Национальное агентство по инвестициям при Президенте Кыргызской Республики подписало меморандум о взаимопонимании с ОсОО «ХанаЭнергия».
Документ подписали глава Национального агентства Равшанбек Сабиров и директор ОсОО «ХанаЭнергия» Улугбек Марипов.
Меморандум направлен на развитие сотрудничества в энергетическом секторе, включая привлечение иностранных инвестиций, модернизацию инфраструктуры, а также реализацию совместных проектов в сфере возобновляемых источников энергии.
Стороны выразили уверенность в том, что достигнутые договорённости будут способствовать внедрению современных технологий, повышению энергоэффективности и устойчивому развитию экономики Кыргызской Республики.
#РеспубликанскаяпрессаAkiykatKG
*****
#ҚирғизистонХақиқатиПресса
Энергетика соҳасида Миллий агентлик ва ХанаЭнергия ўртасида ўзаро англашув меморандуми имзоланди
Халқаро ҳамкорликни ривожлантириш ва инновацияларни жалб этиш доирасида Қирғиз Республикаси Президенти ҳузуридаги Инвестициялар бўйича миллий агентлик ХанаЭнергия билан ўзаро англашув меморандумини имзолади.
Ҳужжатга Миллий агентлик раҳбари Равшанбек Сабиров ҳамда ХанаЭнергия компанияси директори Улугбек Марипов томонидан имзо қўйилди.
Меморандум энергетика соҳасида ҳамкорликни кенгайтиришга қаратилган бўлиб, у хорижий инвестицияларни жалб этиш, инфратузилмани модернизация қилиш, шунингдек қайта тикланувчи энергия манбалари соҳасида қўшма лойиҳаларни амалга оширишни назарда тутади.
Томонлар эришилган келишувлар замонавий технологияларни жорий этишга, энергия самарадорлигини оширишга ҳамда Қирғиз Республикаси иқтисодиётининг барқарор ривожланишига хизмат қилишига ишонч билдирдилар.
#ҚирғизистонХақиқатиПресса
Президент Садыр Жапаров Регионал экологик саммитда иштирок этиб, “яшил” технологиялар кўргазмаси билан танишди
Қирғиз Республикаси Президенти Садыр Жапаров 2026 йил 22 апрель куни Астана шаҳрида ўтказилаётган Регионал экологик саммитда иштирок этиш учун етиб келди.
“EXPO” халқаро кўргазма маркази ҳудудида Қирғиз Республикаси Президентини Қозоғистон Республикаси Президенти Касым-Жомарт Токаев расмий кутиб олиш маросими бўлиб ўтди.
Қўшма суратга тушиш маросимидан сўнг давлат ва ҳукумат раҳбарлари — Қирғиз Республикаси Президенти Садыр Жапаров, Қозоғистон Республикаси Президенти Касым-Жомарт Токаев, Грузия Президенти Михаил Кавелашвили, Туркманистон Президенти Сердар Бердымухамедов, Мўғулистон Президенти Ухнаагийн Хурэлсух, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев, Тожикистон Республикаси Президенти Эмомали Рахмон, шунингдек Озарбайжон Бош вазири Али Асадов “яшил” ва барқарор технологиялар халқаро кўргазмаси билан танишдилар.
Кўргазмада ҳар бир мамлакат ўз миллий павильонини намойиш этди.
Қирғизистон павильонида қуёш панеллари, ўғитлар, электромобиллар учун қувватлаш қурилмалари ҳамда бошқа турли маҳсулотлар ишлаб чиқараётган маҳаллий компаниялар маҳсулотлари намойиш этилди.
Кўргазма билан танишиб чиқилгандан сўнг делегациялар раҳбарлари Регионал экологик саммитнинг пленар йиғилишида иштирок этиш учун Конгресс маркази биносига йўл олдилар.
Регионал экологик саммит барқарор ривожланиш бўйича умумий ёндашувни шакллантириш ҳамда Марказий Осиё давлатларининг экологик сиёсатини Бириккен Миллатлар Ташкилоти билан ҳамкорликда мувофиқлаштиришга қаратилган.
Саммит доирасида пленар йиғилишлар, мавзули эксперт панеллари ҳамда “яшил” технологиялар халқаро кўргазмаси ўтказилиши режалаштирилган.
*****
#КыргызстанАкыйкатыПресса
Президент Садыр Жапаров Регионалдык экологиялык саммитке келип, жашыл технологиялар көргөзмөсүн көрүп чыкты
Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров бүгүн, 22-апрелде, Астана шаарында өтүп жаткан Регионалдык экологиялык саммитке келди.
“EXPO” Эл аралык көргөзмө борборунун аянтчасында Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаровду Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаевдин тосуп алуу аземи болду.
Биргелешкен сүрөткө түшүүдөн кийин мамлекет жана өкмөт башчылары — Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров, Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаев, Грузиянын Президенти Михаил Кавелашвили, Түркмөнстандын Президенти Сердар Бердымухамедов, Монголиянын Президенти Ухнаагийн Хурэлсух, Өзбекстан Республикасынын Президенти Шавкат Мирзиёев, Тажикстан Республикасынын Президенти Эмомали Рахмон, ошондой эле Азербайжандын премьер-министри Али Асадов — Жашыл жана туруктуу технологиялардын эл аралык көргөзмөсү менен таанышышты.
Көргөзмөдө ар бир өлкө өзүнүн улуттук павильонун сунуштады.
Кыргызстандын павильонунда күн панелдерин, жер семирткичтерди, электромобилдер үчүн кубаттоочу түзмөктөрдү жана башка көптөгөн продукцияларды чыгарган ата мекендик компаниялардын товарлары коюлган.
Көргөзмөнү көрүп чыккан соң делегация башчылары Регионалдык экологиялык саммиттин пленардык жыйынына катышуу үчүн Конгресс-борбордун имаратына өтүштү.
Регионалдык экологиялык саммит туруктуу өнүгүү боюнча жалпы көз карашты калыптандырууга жана Борбор Азия өлкөлөрүнүн экологиялык саясатын Бириккен Улуттар Уюму менен өнөктөштүктө координациялоого багытталган.
Саммиттин алкагында пленардык жыйындар, тематикалык эксперттик панелдер, ошондой эле жашыл технологиялардын эл аралык көргөзмөсү өткөрүлөт.
*****
Президент Садыр Жапаров прибыл на Региональную экологическую выставку и осмотрел выставку зеленых технологий
Президент Кыргызской Республики Садыр Жапаров сегодня, 22 апреля, прибыл на Региональный экологический саммит, проходящий в г.Астана.
На площадке Международного выставочного центра «EXPO» состоялась церемония приветствия Президентом Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаевым Президента Садыра Жапарова.
После совместного фотографирования главы государств и правительств— Президент Кыргызской Республики Садыр Жапаров, Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев, Президент Грузии Михаил Кавелашвили, Президент Туркменистана Сердар Бердымухамедов, Президент Монголии Ухнаагийн Хурэлсух, Президент Республики Узбекистан Шавкат Мирзиёев, Президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон, премьер-министр Азербайджана Али Асадов — ознакомились с Международной выставкой зелёных и устойчивых технологий.
На выставке каждая страна представила национальные павильоны.
В кыргызском павильоне выставлена продукция отечественных компаний, производящих солнечные панели, удобрения, зарядные устройства для электромобилей и многое другое.
После завершения осмотра главы делегаций прошли в здание Конгресс-центра для участия в пленарном заседании Регионального экологического саммита.
Региональный экологический саммит нацелен на формирование общего видения устойчивого развития и координацию экологической политики стран Центральной Азии в партнёрстве с Организацией Объединённых Наций.
В рамках саммита предусмотрено проведение пленарных заседаний, тематических экспертных панелей, а также работа Международной выставки зелёных технологий.
#AkiykatKG
Эл аралык кызматташууну өнүктүрүүнүн алкагында Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттик Казакстан Республикасынын Астана шаарында өтүп жаткан 2026-жылдагы Регионалдык экологиялык саммитке катышууда.
Саммит Борбор Азия өлкөлөрүн экологиялык маселелерди чечүү, климаттын өзгөрүшүнө каршы аракеттенүү жана «жашыл» долбоорлорго инвестиция тартуу багытында бириктирген жогорку деңгээлдеги эл аралык аянтча болуп саналат.
2026-жылдын 23-апрелинде Улуттук агенттиктин башчысынын орун басары Жалын Жээналиев «Борбор Азиянын жашылга өтүүсү» аталышындагы жашыл инвестициялык форумунда баяндама жасады.
Өз сөзүндө ал Кыргыз Республикасында өнөр жайды экологиялаштыруу маселелерине токтолуп, ишканаларды модернизациялоонун практикалык механизмдерин киргизүү зарылдыгын белгиледи. Айрыкча, эң мыкты жеткиликтүү технологияларды (ЭЖТ) колдонуу негизги багыттардын бири катары баса белгиледи.
Ошондой эле Жалын Жээналиев экологиялык жүктү азайтууга жана өнөр жай секторунун натыйжалуулугун жогорулатууга багытталган бир катар артыкчылыктуу демилгелерге токтолду.
Саммитке Борбор Азия өлкөлөрүнөн мамлекеттик органдардын, эл аралык уюмдардын, эксперттик коомчулуктун, бизнес жана илимий чөйрөнүн өкүлдөрүн кошкондо болжол менен 1500 делегат катышууда.
*****
#РеспубликанскаяПрессаКыргызстанАкыйкаты
Национальное агентство приняло участие в Региональном экологическом саммите-2026 в Астане
Национальное агентство по инвестициям при Президенте Кыргызской Республики приняло участие в Региональный экологический саммит-2026, который проходит в Астана (Республика Казахстан).
Саммит является международной площадкой высокого уровня, направленной на объединение стран Центральной Азии для решения экологических задач, противодействия изменению климата и привлечения инвестиций в «зеленые» проекты.
23 апреля 2026 года заместитель главы Национального агентства Жалын Жээналиев выступил на зеленом инвестиционном форуме «Зеленый переход Центральной Азии».
В своём выступлении он затронул вопросы экологизации промышленности в Кыргызской Республике, отметив необходимость внедрения практических механизмов модернизации предприятий. В частности, была подчеркнута важность использования наилучших доступных технологий (НДТ) как одного из ключевых направлений.
Также Жалын Жээналиев обозначил ряд приоритетных инициатив, направленных на снижение экологической нагрузки и повышение эффективности промышленного сектора.
В работе саммита принимают участие около 1500 делегатов из стран Центральной Азии, включая представителей государственных органов, международных организаций, экспертного сообщества, бизнеса и научных кругов.
*****
Миллий агентлик Астанада бўлиб ўтган Регионал экологик саммит–2026да иштирок этди
Халқаро ҳамкорликни ривожлантириш доирасида Қирғиз Республикаси Президенти ҳузуридаги Инвестициялар бўйича миллий агентлик Астана шаҳрида ўтказилаётган 2026 йилги Регионал экологик саммитда иштирок этмоқда.
Мазкур саммит Марказий Осиё давлатларини экологик муаммоларни ҳал этиш, иқлим ўзгаришига қарши курашиш ҳамда “яшил” лойиҳаларга инвестициялар жалб қилиш йўналишларида бирлаштирувчи юқори даражадаги халқаро мулоқот майдони ҳисобланади.
2026 йил 23 апрель куни Миллий агентлик раҳбари ўринбосари Жалын Жээналиев “Марказий Осиёнинг яшил трансформацияси” мавзусидаги яшил инвестиция форумида маъруза қилди.
Ўз нутқида у Қирғиз Республикасида саноатни экологиклаштириш масалаларига тўхталиб, корхоналарни модернизация қилишнинг амалий механизмларини жорий этиш зарурлигини таъкидлади. Хусусан, энг яхши мавжуд технологияларни (ЕМТ) қўллаш устувор йўналишлардан бири сифатида алоҳида қайд этилди.
Шунингдек, Жалын Жээналиев экологик юкламани камайтириш ва саноат сектори самарадорлигини оширишга қаратилган қатор устувор ташаббусларни илгари сурди.
Саммитда Марказий Осиё давлатларидан давлат органлари, халқаро ташкилотлар, экспертлар жамоаси, бизнес ва илмий доиралар вакилларини ўз ичига олган тахминан 1500 нафар делегат иштирок этмоқда.
#ҚирғизистонХақиқатиПресса
Эл аралык кызматташууну өнүктүрүүнүн алкагында Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттиктин башчысы Равшанбек Сабиров менен Түштүк Кореянын LNC Elecom Co. Ltd компаниясынын башкы директору Ли Су-Янг ортосунда өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга кол коюлду.
LNC Elecom Co. Ltd компаниясы жогорку технологиялык чечимдер жаатында иш алып барат. Анын ичинде кайра жаралуучу энергетика, электромобилдүүлүк, маалыматтык-коммуникациялык технологиялар жана коопсуздук системалары бар.
Атап айтканда, компания күн энергиясын өндүрүү жана энергияны сактоо системаларын долбоорлоо, электромобилдер үчүн кубаттоо инфраструктурасын киргизүү жана тейлөө, программалык камсыздоону иштеп чыгуу, ошондой эле видеобайкоо, имараттарды башкаруу жана мониторинг системаларын киргизүү менен алектенет.
Меморандумга кол коюу жогоруда көрсөтүлгөн багыттар боюнча кызматташууну өнүктүрүүгө, ошондой эле инфраструктура жана туруктуу өнүгүү тармагында биргелешкен долбоорлорду ишке ашыруу үчүн шарттарды түзүүгө багытталган.
*****
#РеспубликанскаяПрессаКыргызстанАкыйкаты
Кыргызстан и LNC Elecom Co. Ltd укрепляют сотрудничество в сфере высоких технологий
В рамках развития международного сотрудничества состоялось подписание меморандума о взаимопонимании между главой Национального агентства по инвестициям при Президенте Кыргызской Республики Равшанбеком Сабировым и генеральным директором южнокорейской компании LNC Elecom Co. Ltd Ли Су-Янгом.
Компания LNC Elecom Co. Ltd осуществляет деятельность в сфере высокотехнологичных решений, включая возобновляемую энергетику, электромобильность, информационно-коммуникационные технологии и системы безопасности.
В частности, компания занимается проектированием систем солнечной генерации и накопления энергии, внедрением и обслуживанием зарядной инфраструктуры для электромобилей, разработкой программного обеспечения, а также внедрением систем видеонаблюдения, управления зданиями и мониторинга.
Подписание меморандума направлено на развитие сотрудничества в указанных направлениях и создание условий для реализации совместных проектов, в том числе в сфере инфраструктуры и устойчивого развития.
*****
Қирғизистон ва LNC Elecom Co. Ltd юқори технологиялар соҳасида ҳамкорликни кенгайтиради
Халқаро ҳамкорликни ривожлантириш доирасида Қирғиз Республикаси Президенти ҳузуридаги Инвестициялар бўйича миллий агентлик раҳбари Равшанбек Сабиров ҳамда Жанубий Кореянинг LNC Elecom Co. Ltd компанияси бош директори Ли Су-Янг ўртасида ўзаро англашув меморандуми имзоланди.
LNC Elecom Co. Ltd компанияси юқори технологияли ечимлар соҳасида фаолият юритади. Жумладан, қайта тикланувчи энергетика, электромобиллик, ахборот-коммуникация технологиялари ҳамда хавфсизлик тизимлари ушбу йўналишларга киради.
Хусусан, компания қуёш энергиясини ишлаб чиқариш ва энергияни сақлаш тизимларини лойиҳалаш, электромобиллар учун қувватлаш инфратузилмасини жорий этиш ва хизмат кўрсатиш, дастурий таъминот яратиш, шунингдек видеокузатув, биноларни бошқариш ва мониторинг тизимларини жорий этиш билан шуғулланади.
Меморандумнинг имзоланиши юқорида қайд этилган йўналишларда ҳамкорликни кенгайтиришга, шунингдек инфратузилма ва барқарор ривожланиш соҳаларида қўшма лойиҳаларни амалга ошириш учун қулай шароит яратишга қаратилган.
#ҚирғизистонХақиқатиПресса
