#КыргызстанАкыйкаты
ЭРКТИН, КАМКОРДУКТУН ЖАНА ИШЕНИМДИН ЖЕҢИШИ

Өзбекстандык параспортчулар төрт жылда сегизинчи орундан Азиянын эң күчтүү үч командасынын катарына көтөрүлдү. Бул ийгиликтин сыры эмнеде?

Кээде адамдын эң чоң жеңиши атаандашын жеңүүдө эмес, жашоо алдынан чыгарган тоскоолдуктарды басып өтүп, өз мүмкүнчүлүктөрүнө ишене билүүсүндө. Ал эми спортто мындай эрк-жигер бүтүндөй өлкөнүн эл аралык аренадагы аброюн көтөргөн күчкө айланат. Японияда өткөн V Азия Пара оюндары Өзбекстандын параспортчулары дал ушундай кайраттуулуктун жана өжөрлүктүн үлгүсүн көрсөтүштү. Мындан бир нече жыл мурда Азиянын алдыңкы он командасынын катарына кирүү үчүн күрөшкөн курам бүгүн континенттин эң күчтүү үч командасынын катарынан орун алды. Бул жөн гана медалдардын санынын өсүшү эмес. Бул — адамдын кадыр-баркына болгон мамиленин, мамлекеттик колдоонун жана системалуу эмгектин айкын натыйжасы.
Сегизинчи орундан үчүнчү баскычка чейин
2023-жылы Кытайдын Ханчжоу шаарында өткөн IV Азия Пара оюндары Өзбекстандын параспорту үчүн маанилүү сыноо болгон. Анда өлкө спортчулары 25 алтын, 24 күмүш жана 31 коло медаль жеңип алып, жалпы командалык эсепте сегизинчи орунду ээлешкен. Жалпысынан 80 медаль! Бул көрсөткүч өзбек параспортчуларынын зор мүмкүнчүлүктөргө ээ экенин далилдегени менен, алдыда дагы бийик максаттар турганы айкын эле.
Арадан үч жыл өтүп, 2026-жылдын 18–24-октябрь күндөрү Япониянын Айти жана Нагоя шаарларында өткөрүлгөн V Азия Пара оюндары ошол мүмкүнчүлүктөрдүн канчалык кең экенин дагы бир жолу көрсөттү.
Континенттеги 45 улуттук паралимпиадалык комитеттин өкүлдөрү катышкан мелдештерде Өзбекстандын курама командасы 45 алтын, 49 күмүш жана 51 коло медалга ээ болду. Жалпысы — 145 медаль! Мындай жыйынтык өзбек спортчуларына жалпы командалык эсепте үчүнчү орунду камсыз кылды.
Эми эки мелдештин жыйынтыгын салыштырып көрөлү. Ханчжоуда 80 медаль болсо, Айти–Нагояда алардын саны 145ке жетти. Алтын медалдардын саны 25тен 45ке өстү. Жалпы медалдардын көрсөткүчү 65ке, алтын медалдардын саны 20га көбөйдү.
Муну жөн гана статистикалык өсүш катары баалоо туура эмес. Анткени ар бир медалдын артында көп жылдык машыгуу, денелик жана психологиялык сыноолор, машыктыруучулардын түйшүктүү эмгеги, жакындарынын колдоосу жана спортчунун жүрөгүндөгү жеңишке болгон өчпөс умтулуу турат.
Эң башкысы, Өзбекстандын параспортчулары бүгүн Азиянын алдыңкы спорттук державалары менен тең тайлаша ала турган деңгээлге жетти. Континенттик мелдештеги бул ийгилик өлкөдө мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын коомдогу ордуна жана дараметине болгон мамиле өзгөрүп жатканын да айгинелейт.
Жеңиштин артында кандай күч турат?
Кыска убакыттын ичинде мындай өсүшкө кантип жетишилди? Өзбекстандын спорттук делегациясы кандай жолду тандады? Ийгиликтин сыры эмнеде?
Бул суроолорго спортчулардын жеке чеберчилигин гана белгилөө менен жооп берүү жетишсиз. Албетте, жеңиштин башкы каарманы — спортчунун өзү. Анын эрки, тартиби, машыгууга болгон берилгендиги жана өз күчүнө болгон ишеними болбосо, эң заманбап шарттар да күтүлгөн натыйжаны бере албайт.
Бирок талантты табуу, аны өнүктүрүү жана кесипкөй спортчу деңгээлине жеткирүү үчүн бекем система керек. Бул система спорттук жайлардан жана заманбап жабдуулардан тартып, тажрыйбалуу машыктыруучуларга, медициналык жана психологиялык жардамга, эл аралык мелдештерге катышуу мүмкүнчүлүгүнө чейинки көптөгөн шарттарды камтыйт.
Өзбекстанда паралимпиадалык кыймылды өнүктүрүүгө багытталган иштер да дал ушул зарылдыктан келип чыгууда.
2021-жылдын 18-майында кабыл алынган президенттик чечимде паралимпиадалык спорт түрлөрүн өнүктүрүү, таланттуу спортчуларды аныктоо жана тандоо, аларды үзгүлтүксүз даярдоо, квалификациялуу адистерди тарбиялоо жана заманбап материалдык-техникалык базаны түзүү негизги милдеттер катары белгиленген. Ошондой эле мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарды спортко кеңири тартууга жана алардын коомго аралашуусуна өзгөчө көңүл бурулган.
Демек, бүгүнкү жеңиштер кокустуктан жаралган жок. Алардын артында параспортту өнүктүрүүгө багытталган чаралар, таланттарды иргеп алуу жана спортчуларды эл аралык мелдештерге системалуу даярдоо иштери турат.
Адамдын кадыр-баркы — спорт саясатынын өзөгүндө
Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев өлкөдө дене тарбияны жана спортту жаңы баскычка көтөрүү, калк арасында сергек жашоо образын жайылтуу, таланттуу спортчуларды аныктоо системасын өркүндөтүү маселелерине өзгөчө көңүл буруп келет.
2026-жылдын 7-апрелинде спортту өнүктүрүү маселелери боюнча өткөрүлгөн жыйында паралимпиадалык кыймылды колдоо жана адаптацияланган спорт түрлөрүн өнүктүрүү боюнча да бир катар милдеттер белгиленген.
Расмий маалыматтарга ылайык, акыркы тогуз жылда өлкөнүн 1500дөн ашык аймагында 1774 заманбап спорт аянтчасы курулуп, 200дөн ашуун ири спорттук объект жана төрт миңге жакын жеке спорт клубу түзүлгөн. Ушул мезгилде Олимпиадалык жана Паралимпиадалык курама командалардагы спортчулардын саны да кыйла көбөйгөн.
Бул көрсөткүчтөр өлкөдө спорттук инфраструктураны кеңейтүүгө багытталган иштердин масштабын айгинелейт.
Бирок параспорт жөнүндө сөз болгондо, дагы бир маанилүү жагдайды эске алуу зарыл. Спорттук имарат куруу менен гана иш бүтпөйт. Аны пайдаланууга жеткиликтүүлүк, атайын жабдуулар, квалификациялуу машыктыруучулар, үзгүлтүксүз медициналык көзөмөл жана ар бир спортчунун жеке өзгөчөлүктөрүнө ылайыкташтырылган машыгуу программалары да камсыздалышы керек.
Ошондуктан параспортту медаль утуп алуу каражаты катары гана кароо туура эмес. Бул — адамдын дене тарбиялык активдүүлүгүн колдоо, өз жөндөмүн көрсөтүүсүнө шарт түзүү жана анын коомдук турмушка активдүү катышуусуна мүмкүнчүлүк берүү маселеси.
Спорт аркылуу адам ден соолугун чыңдап гана тим болбостон, өзүнө болгон ишенимин да бекемдейт. Ал жаңы максаттарды коюп, команда менен иштөөнү үйрөнөт жана өз эмгегинин үзүрүн көрүүгө мүмкүнчүлүк алат.
Параспорттун коомдук мааниси да дал ушунда.
Медалдардын артындагы каармандар
Айти–Нагоя мелдештериндеги жыйынтыктар Өзбекстандын параспортчуларынын бир нече багытта жогорку атаандаштыкка жөндөмдүү экенин көрсөттү.
Парапауэрлифтинг боюнча Бекзод Жамилов 80 килограммга чейинки салмак категориясында 229 килограммды көтөрүп, алтын медалга ээ болду. Рухшона Уктамова 67 килограммга чейинки категорияда 127 килограммдык көрсөткүч менен жеңүүчү аталды. Ал эми Руза Кузиева 73 килограммга чейинки салмак категориясында 152 килограммды көтөрүп, дүйнөлүк рекордду жаңылады.
Пара жеңил атлетикада да өзбек спортчулары жогорку көрсөткүчтөргө жетишти. Асила Мирзаёрова узундукка секирүүдө 5,04 метрлик натыйжа көрсөтүп, мелдештин рекордун жаңылады. Хусния Олимжонова да узундукка секирүүдө 5,46 метрге жетип, жаңы рекорд койду. Куршид Кодиров союл ыргытууда 36,11 метрлик натыйжа көрсөттү.
Пара сууда сүзүү боюнча Егор Болотов 200 метрге комплекстүү сүзүүдө Азия рекордун жаңыртып, алтын медаль утту. Муслима Одилова болсо 100 метрге баттерфляй ыкмасы менен сүзүүдө жеңүүчү болду.
Бул ийгиликтер спортчунун мүмкүнчүлүктөрүн туура баалоо, максаттуу даярдык жана психологиялык туруктуулук канчалык маанилүү экенин көрсөтүп турат.
Бул жеңиштердин ар бири өзүнчө баяндоого татыктуу. Анткени рекорд — секундомердеги сан же өлчөөчү аспаптагы көрсөткүч гана эмес. Ал спортчунун өз үстүндө иштөөсүн, кечээги жыйынтыгынан да жакшыраак натыйжага умтулуусун жана кыйынчылыктарга карабастан артка чегинбегенин билдирет.
Ошол эле учурда жеңиштерди алтын медаль ээлери менен гана чектеп кароо туура эмес. Күмүш жана коло медаль уткан спортчулар, финалга чейин жетип, атаандаштарына татыктуу каршылык көрсөткөн катышуучулар да өлкөнүн параспорттук дараметин аныкташат.
Ар бир спортчунун эмгеги бааланып, анын жетишкендиги татыктуу эскерилиши керек. Анткени параспорттогу ар бир кадамдын артында чоң эрк жана кайрат турат.
Машыктыруучу, дарыгер жана үй-бүлө — бирдиктүү команда
Жогорку спорттук натыйжага жетүүдө көп учурда мелдеш аянтчасындагы спортчу гана көзгө урунат. Бирок анын артында чоң жамааттын эмгеги турат.
Машыктыруучу спортчунун физикалык мүмкүнчүлүктөрүн изилдеп, машыгуу программасын түзөт жана анын көрсөткүчтөрүн үзгүлтүксүз талдап турат. Дарыгер менен реабилитолог ден соолугуна көзөмөл жүргүзөт. Психолог болсо мелдеш алдындагы психологиялык даярдыгын бекемдөөгө жардам берет.
Мындан тышкары, спортчунун үй-бүлөсү менен жакындарынын колдоосу да өзгөчө мааниге ээ. Күнүмдүк жашоодо кошумча кыйынчылыктарга туш болушу мүмкүн болгон адамдар үчүн мындай көмөктүн баасы чексиз.
Өзбекстан Президенти Шавкат Мирзиёев 2026-жылдын апрелиндеги жыйында параспортчуларды мелдештерге жана окуу-машыгуу жыйындарына коштоп барган адамдарды колдоо маселесине да көңүл бурган. Алардын жол жана жатакана чыгымдарын төлөө, эмгегин татыктуу баалоо боюнча тапшырмалар берилген.
Мындай мамиленин мааниси — параспортчуга жардам берүү анын жеке көйгөйү катары эмес, спорттук даярдыктын маанилүү бөлүгү катары каралганында.
Спортчунун өз мүмкүнчүлүктөрүн толук ачып көрсөтүшү үчүн зарыл шарттарды түзүү — жалпы милдет. Машыктыруучунун, медицина кызматкеринин, коштоочунун, үй-бүлөнүн жана мамлекеттин аракеттери бир максатка багытталганда гана жогорку натыйжаларга жетүүгө жол ачылат.
Жеңиш медаль менен гана өлчөнбөйт
Параспорттун эң маанилүү өзгөчөлүгү — адамды дене түзүлүшүнө же физикалык мүмкүнчүлүгүнө карап гана баалоого жол бербегенинде. Бул жерде адамдын эрки, эмгекчилдиги, чыдамкайлыгы жана максатка умтулуусу даңазаланат.

Коомдо мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга карата эски көз караштар же алардын жөндөмүн төмөн баалаган учурлар дагы эле кездешиши мүмкүн. Параспорт болсо мындай түшүнүктөрдү өзгөртүүгө көмөктөшөт.
Ал спортчунун мүмкүнчүлүктөрүнүн чегин эмес, анын эмнеге жөндөмдүү экенин көрсөтөт. Бүгүн жеңиштин туу чокусунда турган спортчу эртең миңдеген жаштарга үлгү болушу мүмкүн. Анын ийгилиги башка адамдарды да спорт менен машыгууга, жигердүү жашоого жана жаңы максаттарга умтулууга шыктандырат.
Ушул мааниде параспортту өнүктүрүү — коомдо тең мүмкүнчүлүктөр маданиятын бекемдөөгө кошулган салым.
Ошол эле учурда бул багытта аткарыла турган иштер да арбын. Бардык аймактарда спорт менен машыгууга ылайыкталган жайларды түзүү, айылдардагы жана алыскы райондордогу таланттуу жаштарды аныктоо, аларды тажрыйбалуу машыктыруучуларга бекитүү, зарыл спорттук шаймандар менен камсыздоо жана үй-бүлөлөрүнө социалдык колдоо көрсөтүү маанилүү бойдон калууда.
Ошондой эле параспортчулардын мелдештерден кийинки жашоосуна, билим алуусуна, кесип үйрөнүүсүнө жана коомдон өз ордун табуусуна да жетиштүү көңүл буруу зарыл. Анткени чыныгы колдоо жеңиш учурунда гана эмес, спортчунун бүткүл өмүр жолунда сезилиши керек.
Бүгүнкү жыйынтык — эртеңки бийиктик
Айти–Нагоядагы 145 медаль Өзбекстандын параспортунун бүгүнкү дараметин көрсөттү. Бирок бул ийгиликти акыркы чек катары эмес, жаңы бийиктиктерге жол ачкан баскыч катары кабыл алуу маанилүү.
Континенттин эң күчтүү үч командасынын катарына кирүү — чоң жетишкендик. Эми бул деңгээлди сактап калуу, жаш спортчулардын жаңы муунун даярдоо, спорттун түрлөрүн кеңейтүү жана эл аралык аренадагы атаандаштыкка жөндөмдүүлүктү бекемдөө зарыл.
Бул үчүн параспорттогу ийгиликтерди ири мелдештердин алдында гана эстеп коюу жетишсиз. Таланттарды эрте аныктоо, жыл бою үзгүлтүксүз даярдоо, машыктыруучулардын квалификациясын жогорулатуу, алдыңкы тажрыйбаларды үйрөнүү жана аймактардагы спорттук мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтүү туруктуу улантылышы керек.
Дагы бир маанилүү жагдай — жеңиштер тууралуу маалыматты кеңири жайылтуу. Параспортчулардын өмүр жолу, машыгуу процесси жана ийгиликтери жөнүндө макалалар, телеберүүлөр жана социалдык долбоорлор жаштардын спортко болгон кызыгуусун арттырып, коомдо адамдын кадыр-баркына болгон урмат-сыйды бекемдей алат.
Анткени ар бир жаш адам өз алдына максат коюуга, жөндөмүн өнүктүрүүгө жана коомдук турмушка активдүү катышууга укуктуу.
Эркке шарт түзүлсө, мүмкүнчүлүктүн чеги кеңейет
Өзбекстандын параспортчуларынын Ханчжоудагы сегизинчи орундан Айти–Нагоядагы үчүнчү орунга көтөрүлүшү бир маанилүү чындыкты дагы бир жолу тастыктады: адамдын мүмкүнчүлүгүн анын бүгүнкү абалына карап гана аныктоого болбойт.
Туура шарт, тажрыйбалуу машыктыруучу, системалуу даярдык, медициналык жардам жана эң башкысы, адамга болгон ишеним чоң ийгиликтерге жол ачат.
Албетте, ар бир медаль — спортчунун жеке эмгегинин жана кайратынын жемиши. Ошол эле учурда анын талантын ачууга жана өнүктүрүүгө көмөктөшкөн системанын да салымы бар. Дал ушул эки фактор — адамдын эрки жана ага түзүлгөн мүмкүнчүлүктөр бириккенде гана бийик жеңиштерге жетүүгө болот.
Бүгүн Өзбекстандын параспортчулары Азиянын эң күчтүү үч командасынын катарында турат. Бул жетишкендик менен сыймыктанууга толук негиз бар. Бирок анын эң чоң мааниси медалдардын санында гана эмес. Бул жеңиш миңдеген адамдарга үмүт берет, жаштарды өз күчүнө ишенүүгө үйрөтөт жана коомго маанилүү сабак тартуулайт.
Адамга ишеним көрсөтүлсө, анын мүмкүнчүлүктөрү кеңейет. Талант колдоого алынганда, чеберчиликке айланат. Кайрат эмгек менен айкалышканда, жеңиш жаралат.
Япониянын спорттук ареналарындагы ийгиликтер — дал ушул чындыктын жаркын далили.
Өзбекстандын параспортчулары жеңип алган 145 медаль спорт тарыхына жазылган сан гана эмес. Бул — адамдын кадыр-баркын даңазалоонун, тең мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылуунун жана эркти колдоонун жолундагы чоң жетишкендик.
Эң башкысы, бул жеңиш жаңы муунга ишеним тартуулайт: максат так, шарт түзүлгөн жана эрк бекем болсо, кечээки тоскоолдук бүгүнкү бийиктикке, ал эми бүгүнкү бийиктик эртеңки жеңишке айлана алат.
*****
#РеспубликанскаяУзбекскаяПрессаАкыйкатKG

ПОБЕДА СИЛЫ ВОЛИ, ВНИМАНИЯ И ДОВЕРИЯ

За четыре года параспортсмены Узбекистана поднялись с восьмого места на третью ступень пьедестала Азии. В чём секрет этого успеха?
Иногда самая большая победа человека заключается не в том, чтобы победить соперника, а в том, чтобы преодолеть препятствия, которые ставит перед ним жизнь. На спортивной арене такая сила духа становится мощью, укрепляющей авторитет целой страны на международном уровне. На V Азиатских параиграх, прошедших в Японии, сборная Узбекистана продемонстрировала именно такое мужество и упорство. Ещё недавно команда боролась за место в первой десятке континента, а сегодня вошла в тройку сильнейших сборных Азии. Это не просто увеличение количества медалей, а результат уважительного отношения к человеческому достоинству, государственной поддержки и систематического труда.
От восьмого места к третьей ступени
IV Азиатские параигры, состоявшиеся в 2023 году в китайском городе Ханчжоу, стали важным испытанием для параспорта Узбекистана. Тогда представители страны завоевали 25 золотых, 24 серебряные и 31 бронзовую медаль — всего 80 наград, заняв восьмое место в общекомандном зачёте.
Спустя три года результаты существенно улучшились. На V Азиатских параиграх, проходивших с 18 по 24 октября 2026 года в японских городах Айти и Нагоя, сборная Узбекистана добилась впечатляющего успеха.
В соревнованиях, объединивших представителей 45 национальных паралимпийских комитетов Азии, узбекские спортсмены завоевали 45 золотых, 49 серебряных и 51 бронзовую медаль. Всего — 145 наград! Этот результат позволил сборной Узбекистана занять третье место в общекомандном зачёте.
Сравним результаты двух турниров. Если в Ханчжоу спортсмены завоевали 80 медалей, то в Айти–Нагое — уже 145. Количество золотых наград увеличилось с 25 до 45. Общее число медалей выросло на 65, а золотых — на 20.
За этими цифрами стоит гораздо больше, чем просто спортивная статистика. За каждой медалью — годы упорных тренировок, физические и психологические испытания, самоотверженный труд тренеров, поддержка близких и неугасимое стремление спортсмена к победе.
Но главное даже не в количестве наград. Сегодня параспортсмены Узбекистана на равных соперничают с представителями ведущих спортивных держав Азии. Этот результат свидетельствует и об изменении отношения общества к возможностям и потенциалу людей с инвалидностью.
Какая сила стоит за победой?
Как удалось добиться столь заметного прогресса за сравнительно короткий срок? Какую стратегию выбрала узбекская делегация? В чём заключается секрет успеха?
Объяснить этот результат только личным мастерством спортсменов было бы недостаточно. Безусловно, сила воли, дисциплина, преданность тренировкам и вера в собственные возможности — важнейшие условия победы. Однако для выявления талантов, их развития и подготовки спортсменов высокого класса необходима надёжная система.
Она включает современную спортивную инфраструктуру, квалифицированных тренеров, медицинское и психологическое сопровождение, специальное оборудование, а также возможность регулярно участвовать в международных соревнованиях.
В принятом 18 мая 2021 года президентском постановлении развитие паралимпийских видов спорта, выявление и отбор одарённых спортсменов, организация их непрерывной подготовки, воспитание квалифицированных специалистов и укрепление современной материально-технической базы были определены в качестве приоритетных задач.
Следовательно, сегодняшние победы не случайны. Они стали результатом целенаправленных мер по развитию параспорта, выявлению талантов и системной подготовке спортсменов к ответственным международным соревнованиям.
Человеческое достоинство — в центре спортивной политики
Президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев уделяет особое внимание развитию физической культуры и спорта, популяризации здорового образа жизни и совершенствованию системы выявления одарённых спортсменов.
На совещании по вопросам развития спорта, состоявшемся 7 апреля 2026 года, были определены задачи по поддержке паралимпийского движения и развитию адаптивных видов спорта.
Согласно официальным данным, за последние девять лет в стране построено 1774 современных спортивных площадки, создано более 200 крупных спортивных объектов и около четырёх тысяч частных спортивных клубов. За этот период также значительно увеличилось число спортсменов, входящих в олимпийские и паралимпийские сборные команды.
Эти показатели свидетельствуют о масштабной работе по расширению спортивной инфраструктуры страны.
Однако в параспорте недостаточно просто построить спортивный объект. Необходимо обеспечить его доступность, предоставить специальное оборудование, подготовить квалифицированных тренеров, организовать медицинское сопровождение и разработать тренировочные программы с учётом индивидуальных потребностей каждого спортсмена.
Поэтому параспорт следует рассматривать не только как средство завоевания медалей, но и как важный инструмент поддержки физической активности человека, раскрытия его способностей и полноценного участия в общественной жизни.
Занятия спортом помогают человеку не только укреплять здоровье, но и повышать уверенность в собственных силах. Спортсмен учится ставить новые цели, работать в команде и добиваться результатов благодаря собственному труду.
Именно в этом заключается общественная значимость параспорта.
Герои, стоящие за медалями
Результаты соревнований в Айти–Нагое показали, что параспортсмены Узбекистана способны успешно конкурировать в нескольких спортивных дисциплинах.
В парапауэрлифтинге Бекзод Жамилов в весовой категории до 80 килограммов поднял 229 килограммов и завоевал золотую медаль. Рухшона Уктамова стала победительницей в категории до 67 килограммов, показав результат 127 килограммов. Руза Кузиева в весовой категории до 73 килограммов подняла 152 килограмма, установив мировой рекорд.
Высокие результаты продемонстрировали узбекские спортсмены и в паралёгкой атлетике. Асила Мирзаёрова в прыжках в длину показала результат 5,04 метра, установив рекорд соревнований. Хусния Олимжонова также обновила рекорд в этой дисциплине, прыгнув на 5,46 метра. Куршид Кодиров в метании булавы показал результат 36,11 метра.
В параплавании Егор Болотов завоевал золото на дистанции 200 метров комплексным плаванием, установив рекорд Азии. Муслима Одилова стала победительницей на дистанции 100 метров баттерфляем.
За каждым из этих достижений стоят целенаправленная подготовка, психологическая устойчивость и постоянная работа над собой. При этом вклад спортсменов, завоевавших серебряные и бронзовые медали, также является важной составляющей общего успеха национальной параспортивной команды.
Каждый рекорд — это не просто цифра на секундомере или результат измерения. Это свидетельство того, что спортсмен стремится превзойти собственные достижения, не останавливается перед трудностями и постоянно движется вперёд.
Тренер, врач и семья — единая команда
Когда речь идёт о высоких спортивных результатах, прежде всего мы видим спортсмена на соревновательной площадке. Однако за каждой победой стоит труд целой команды специалистов.
Тренер разрабатывает программу подготовки, оценивает физические возможности спортсмена и анализирует его результаты. Врач и реабилитолог следят за состоянием здоровья. Психолог помогает укрепить эмоциональную устойчивость и подготовиться к напряжённой борьбе.
Не менее важна поддержка семьи и близких. Для людей, которые в повседневной жизни могут сталкиваться с дополнительными трудностями, такая помощь имеет особую ценность.
На совещании в апреле 2026 года президент Шавкат Мирзиёев также обратил внимание на поддержку сопровождающих, которые помогают параспортсменам во время соревнований и учебно-тренировочных сборов. Были определены задачи по возмещению расходов на проезд и проживание, а также по материальному стимулированию их труда.
Такой подход означает, что помощь параспортсмену рассматривается не как его личная проблема, а как важная составляющая полноценной спортивной подготовки.
Создание необходимых условий для раскрытия возможностей спортсмена — общая задача. Только при объединении усилий тренеров, медицинских работников, сопровождающих, семьи и государства можно рассчитывать на высокие результаты.
Победа измеряется не только медалями
Главная особенность параспорта заключается в том, что он позволяет увидеть в человеке гораздо больше, чем его физические возможности. На спортивной арене раскрываются сила воли, трудолюбие, терпение и стремление к поставленной цели.
В обществе всё ещё могут встречаться устаревшие представления о людях с инвалидностью и недооценка их способностей. Параспорт помогает менять подобные взгляды.
Он показывает не ограничения человека, а то, на что он способен. Спортсмен, который сегодня поднимается на пьедестал почёта, завтра может стать примером для тысяч молодых людей. Его успех вдохновляет окружающих заниматься спортом, вести активный образ жизни и стремиться к новым достижениям.
В этом смысле развитие параспорта — важный вклад в формирование культуры равных возможностей.
Вместе с тем остаются задачи, требующие дальнейшего решения. Необходимо расширять сеть доступных спортивных объектов во всех регионах, выявлять талантливую молодёжь в отдалённых районах и сельской местности, закреплять за ней квалифицированных тренеров, обеспечивать необходимым инвентарём и оказывать поддержку семьям.
Не менее важно уделять внимание дальнейшей жизни параспортсменов после завершения соревнований: их образованию, профессиональной подготовке и возможности найти достойное место в обществе. Ведь настоящая поддержка должна проявляться не только в момент победы, но и на протяжении всего жизненного пути человека.
Сегодняшний результат — завтрашняя высота
145 медалей, завоёванных в Айти–Нагое, наглядно продемонстрировали нынешний потенциал параспорта Узбекистана. Однако достижение места в тройке сильнейших команд Азии следует рассматривать не как конечную цель, а как очередной этап на пути к новым вершинам.
Теперь важно закрепить достигнутый результат, подготовить новое поколение спортсменов, расширить представительство в различных дисциплинах и укрепить конкурентоспособность на международной арене.
Для этого недостаточно вспоминать о параспорте только накануне крупных соревнований. Необходимо постоянно выявлять перспективных спортсменов, обеспечивать их круглогодичную подготовку, повышать квалификацию тренеров, изучать передовой опыт и расширять возможности для занятий спортом в регионах.
Большое значение имеет и широкое освещение достижений параспортсменов в средствах массовой информации. Публикации об их жизненном пути, тренировках и победах способны пробуждать интерес молодёжи к спорту и укреплять уважение к человеческому достоинству.
Ведь каждый молодой человек имеет право ставить перед собой цели, развивать способности и активно участвовать в общественной жизни.
Если создать условия для проявления воли, границы возможностей расширяются
Путь параспортсменов Узбекистана от восьмого места в Ханчжоу до третьего в Айти–Нагое ещё раз подтвердил важную истину: возможности человека нельзя определять исключительно по его нынешнему положению.
Создание необходимых условий, квалифицированный тренер, системная подготовка, медицинская помощь и, самое главное, вера в человека открывают дорогу к большим достижениям.
Каждая медаль — это прежде всего результат личного труда и силы духа спортсмена. Вместе с тем это и показатель эффективности системы, которая помогает выявлять и развивать его талант. Высокие результаты становятся возможными тогда, когда личная воля человека сочетается с реальными возможностями для её реализации.
Сегодня параспортсмены Узбекистана входят в тройку сильнейших команд Азии. Этим достижением действительно можно гордиться. Но его главное значение заключается не только в количестве медалей. Эта победа дарит надежду тысячам людей, учит молодёжь верить в себя и преподносит обществу важный урок.
Когда в человека верят, его возможности расширяются. Когда талант получает поддержку, он превращается в мастерство. Когда сила духа соединяется с упорным трудом, рождается победа.
Результаты, показанные на спортивных аренах Японии, — яркое подтверждение этой истины.
145 медалей, завоёванных параспортсменами Узбекистана, — это не просто цифра в спортивной истории. Это значительное достижение на пути утверждения человеческого достоинства, обеспечения равных возможностей и поддержки силы человеческого духа.
И самое главное — эта победа вселяет уверенность в новое поколение: если цель ясна, условия созданы, а воля крепка, вчерашнее препятствие может стать сегодняшней высотой, а сегодняшняя высота — завтрашней победой.
*****
#ҚирғизистонҲақиқати
ИРОДА, ЭЪТИБОР ВА ИШОНЧ ҒАЛАБАСИ

Ўзбекистон параспортчилари тўрт йилда 8-ўриндан қитъанинг кучли учлигига кўтарилдиакая. Бу муваффақият замирида нима бор?

Баъзан инсоннинг энг катта ғалабаси рақибини енгиш эмас, балки ўз имкониятларига ишониб, ҳаёт қўйган тўсиқларни енгиб ўтишидир. Спортда эса ана шу ирода мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузини белгилайдиган кучга айланиши мумкин. Японияда бўлиб ўтган V Параосиё ўйинларида Ўзбекистон терма жамоаси айнан шундай матонат ва қатъият намунасини кўрсатди. Кечагина қитъанинг кучли ўнталигига кириш учун курашган жамоа бугун Осиёнинг энг кучли уч терма жамоаси қаторидан жой олди. Бу шунчаки медаллар сонининг ортиши эмас, балки инсон қадрига муносабат, давлат эътибори ва тизимли меҳнат самарасининг яққол ифодасидир.

Саккизинчи ўриндан учинчи поғонагача

2023 йилда Хитойнинг Ханчжоу шаҳрида ўтказилган IV Параосиё ўйинлари Ўзбекистон параспорти учун муҳим синов бўлган эди. Ўшанда мамлакатимиз вакиллари 25 та олтин, 24 та кумуш ва 31 та бронза медалини қўлга киритиб, умумжамоа ҳисобида саккизинчи ўринни эгаллашди. Жами 80 та медаль! Бу натижа ўзбек параспортчиларида улкан салоҳият борлигини кўрсатган бўлса-да, олдинда янада баланд марралар тургани аён эди.

Орадан уч йил ўтиб, 2026 йилнинг 18–24 октябрь кунлари Япониянинг Аичи ва Нагоя шаҳарларида ўтказилган V Параосиё ўйинлари бу салоҳиятнинг нечоғли катта эканини намоён қилди.

Қитъанинг 45 та миллий паралимпия қўмитасидан қарийб 4 минг спортчи ва расмий вакил иштирок этган мусобақаларда Ўзбекистон терма жамоаси 45 та олтин, 49 та кумуш ва 51 та бронза медалини қўлга киритди. Жами 145 та медаль! Бу натижа ўзбекистонлик параспортчиларни умумжамоа ҳисобида учинчи ўринга олиб чиқди. (paralympic.org)

Рақамларни таққослайлик: Ханчжоуда 80 та медаль, Аичи–Нагояда эса 145 та. Олтин медаллар сони 25 тадан 45 тага кўтарилди. Умумий ҳисобда 65 та медаль, олтин медаллар сони бўйича эса 20 та ўсиш кузатилди.

Бу натижани оддий статистик ўзгариш деб баҳолаш адолатдан бўлмайди. Чунки ҳар бир медаль ортида йиллар давомидаги машғулотлар, жисмоний ва руҳий синовлар, мураббийлар меҳнати, яқинлар кўмаги ҳамда спортчи қалбидаги сўнмас ғалаба иштиёқи мужассам.

Энг муҳими, Ўзбекистон параспортчилари бугун Осиёнинг етакчи спорт давлатлари билан бир қаторда турибди. Қитъа миқёсидаги ушбу натижа мамлакатимизда имконияти чекланган инсонларнинг жамият ҳаётидаги ўрни ва салоҳиятига бўлган муносабат ўзгараётганини ҳам кўрсатади.

Ғалабанинг замирида қандай куч бор?

Хўш, бир неча йил ичида бундай ўсишга қандай эришилди? Ўзбекистон делегацияси қандай йўлдан бордики, натижалар бу қадар салмоқли бўлди? Бу муваффақиятнинг сири нимада?

Бу саволларга фақат спортчиларнинг шахсий маҳорати билан жавоб бериш камлик қилади. Албатта, ғалабанинг биринчи шарти — спортчининг ўзи. Унинг иродаси, интизоми, машғулотларга садоқати ва ўз имкониятларига ишончи бўлмаса, энг замонавий шароит ҳам кутилган натижани бермайди.

Бироқ истеъдодни кашф этиш, уни ривожлантириш, профессионал спортчи даражасига олиб чиқиш учун мустаҳкам тизим зарур. Бу тизим спорт иншоотларидан тортиб малакали мураббийларгача, тиббий ва психологик ёрдамдан тортиб халқаро мусобақаларда иштирок этиш имкониятигача бўлган кўплаб омилларни бирлаштиради.

Ўзбекистонда паралимпия ҳаракатини ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирлар ҳам ана шу заруратдан келиб чиқади.

2021 йил 18 майда қабул қилинган Президент қарорида паралимпия спорт турларини ривожлантириш, иқтидорли спортчиларни аниқлаш ва саралаш, уларни узлуксиз тайёрлаш, малакали мутахассислар етиштириш ҳамда замонавий моддий-техник базани шакллантириш устувор вазифалар сифатида белгиланган. Шунингдек, имконияти чекланган шахсларни спортга кенг жалб этиш ва уларнинг жамиятга интеграциясини кучайтиришга алоҳида эътибор қаратилган.
Демак, бугунги ғалабалар тасодифий муваффақият эмас. Уларнинг замирида параспортни ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирлар, иқтидорларни саралаш ва спортчиларни мусобақаларга тайёрлаш жараёнининг муҳим ўрни бор.
Инсон қадри — спорт сиёсатининг марказида

Қўшни мамлакат-Ўзбекистонда  жисмоний тарбия ва спортни янги босқичга олиб чиқиш, аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини кенг тарғиб қилиш ҳамда иқтидорли спортчиларни аниқлаш тизимини такомиллаштириш масалаларига алоҳида эътибор қаратмоқда.

2026 йил 7 апрелда спортни ривожлантириш масалалари бўйича ўтказилган йиғилишда паралимпия ҳаракатини қўллаб-қувватлаш ва мослаштирилган спорт турларини ривожлантиришга доир вазифалар ҳам белгилаб берилди.

Расмий маълумотларга кўра, сўнгги тўққиз йилда мамлакатнинг 1500 дан ортиқ туманида 1774 та замонавий спорт майдончаси барпо этилган, 200 дан зиёд йирик спорт иншооти ва қарийб 4000 та хусусий спорт клуби ташкил қилинган. Шу даврда Олимпия ва Паралимпия терма жамоаларидаги спортчилар сони ҳам сезиларли ошган.
Бу рақамлар мамлакатда спорт инфратузилмасини кенгайтиришга қаратилган ишлар кўламини англатади. Аммо параспорт ҳақида гап кетганда, масаланинг яна бир муҳим жиҳати бор: спорт иншоотини қуришнинг ўзи етарли эмас. Ундан фойдаланиш имконияти, махсус жиҳозлар, малакали мураббийлар, мунтазам тиббий кузатув ва спортчининг шахсий эҳтиёжларига мос машғулотлар ҳам таъминланиши керак.
Шу боис параспортни ривожлантиришга фақат медаль олиш воситаси сифатида қараш тўғри эмас. Бу — инсоннинг жисмоний фаоллигини қўллаб-қувватлаш, ўз қобилиятини намоён этишига шароит яратиш ва унинг жамиятдаги фаол иштирокини таъминлаш масаласидир.
Спорт орқали инсон нафақат жисмоний имкониятларини ривожлантиради, балки ўзига бўлган ишончини ҳам мустаҳкамлайди. У янги мақсадлар қўяди, жамоа билан ишлашни ўрганади ва ўз меҳнатининг натижасини кўриш имконига эга бўлади.
Параспортнинг ижтимоий аҳамияти ҳам айнан шунда.
Медаллар ортидаги қаҳрамонлар
Аичи–Нагоя майдонларидаги натижалар Ўзбекистон параспортчилари бир неча йўналишда юқори рақобатбардошликка эга эканини кўрсатди.
Парапауэрлифтингда Бекзод Жамилов 80 килограммгача бўлган вазн тоифасида 229 килограмм тошни кўтариб, олтин медалга сазовор бўлди. Рухшона Ўктамова 67 килограммгача бўлган вазн тоифасида 127 килограмм натижа билан ғолиб чиқди. Руза Қўзиева эса 73 килограммгача бўлган вазн тоифасида 152 килограмм тошни кўтариб, жаҳон рекордини янгилади.
Бу натижалар спортчининг имкониятига тўғри баҳо бериш, мақсадли тайёргарлик ва руҳий барқарорлик нақадар муҳим эканини кўрсатади.
Пара енгил атлетикада ҳам ўзбекистонлик спортчилар юқори натижаларга эришишди. Асила Мирзаёрова узунликка сакрашда 5,04 метр натижа қайд этиб, мусобақа рекордини ўрнатди. Хусния Олимжонова ҳам узунликка сакрашда 5,46 метр натижа билан мусобақа рекордини янгилади. Қуршид Кодиров эса клуб отиш баҳсида 36,11 метр натижа кўрсатди. Пара сузишда Егор Болотов 200 метрга комплекс усулда сузишда Осиё рекорди билан олтин медални қўлга киритди. Муслима Одилова эса 100 метрга капалак усулида сузишда ғолиб бўлди.
Бу ғалабаларнинг ҳар бири алоҳида ҳикояга арзийди. Чунки рекорд — фақат секундомердаги рақам ёки ўлчов асбобидаги кўрсаткич эмас. У спортчининг ўз устида ишлаши, кечаги натижасидан яхшироқ кўрсаткичга интилиши ва қийинчиликларга қарамай ортга чекинмаслигининг ифодасидир.
Бироқ ғалабаларни фақат олтин медаль соҳиблари билан боғлаш ҳам тўғри бўлмайди. Кумуш ва бронза медалларини қўлга киритган спортчилар, финалгача етиб бориб, рақибларига муносиб қаршилик кўрсатган иштирокчилар ҳам мамлакат параспортининг умумий салоҳиятини белгилайди.
Ҳар бир спортчининг меҳнати қадрланиши, унинг натижаси муносиб баҳоланиши лозим. Зеро, параспортдаги ҳар бир қадам ортида катта ирода ва матонат бор.
Мураббий, шифокор ва оила — ягона жамоа
Юксак спорт натижасига эришишда кўпинча фақат майдондаги спортчи кўзга ташланади. Аммо унинг ортида катта жамоа меҳнат қилади.
Мураббий спортчининг жисмоний имкониятларини ўрганади, машғулотлар режасини тузади ва унинг натижаларини мунтазам таҳлил қилади. Шифокор ва реабилитолог спортчининг саломатлигини назорат қилади. Психолог эса мусобақа олдидан руҳий тайёргарликни мустаҳкамлашга кўмаклашади.
Бундан ташқари, спортчининг оиласи ва яқинларининг қўллаб-қувватлаши ҳам катта аҳамиятга эга. Айниқса, кундалик ҳаётда қўшимча қийинчиликларга дуч келиши мумкин бўлган инсонлар учун бундай ёрдамнинг қадри беқиёс.
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2026 йил апрелидаги йиғилишда параспортчиларни мусобақа ва ўқув-машғулот йиғинларида кузатиб борадиган ҳамроҳларни қўллаб-қувватлаш масаласига ҳам эътибор қаратди. Уларнинг йўл ва турар жой харажатларини қоплаш, шунингдек, меҳнатини муносиб рағбатлантириш бўйича вазифалар белгиланди.
Бу каби ёндашувнинг аҳамияти шундаки, параспортчига ёрдам бериш унинг шахсий муаммоси сифатида эмас, балки спорт тайёргарлигининг муҳим қисми сифатида кўрилади.
Спортчининг ўз қобилиятини тўлиқ намоён қилиши учун зарур шарт-шароит яратиш — жамоавий вазифа. Мураббий, тиббиёт ходими, ҳамроҳ, оила ва давлатнинг саъй-ҳаракатлари бир нуқтада бирлашгандагина юқори натижаларга эришиш имконияти ортади.
Ғалаба фақат медаль билан ўлчанмайди
Параспортнинг энг муҳим хусусияти шундаки, у инсонни фақат жисмоний натижасига қараб баҳолашга йўл қўймайди. Бу майдонда инсоннинг иродаси, меҳнатсеварлиги, сабр-тоқати ва мақсад сари интилиши намоён бўлади.
Жамиятда ҳали-ҳануз имконияти чекланган инсонларга нисбатан нотўғри қарашлар ёки уларнинг қобилиятини паст баҳолаш ҳолатлари учраб туриши мумкин. Параспорт эса бундай тасаввурларни ўзгартиришга хизмат қилади.
У спортчининг жисмоний имкониятидан кўра, унинг нималарга қодир эканини кўрсатади. Бугун мусобақа шоҳсупасида турган спортчи эртага минглаб ёшларга намуна бўлиши мумкин. Унинг ғалабаси бошқа инсонларни ҳам спортга, фаол ҳаётга ва янги мақсадлар сари интилишга руҳлантиради.
Шу маънода, параспортни ривожлантириш — жамиятда тенг имкониятлар маданиятини мустаҳкамлашга қўшилган ҳиссадир.
Бироқ бу йўлда бажарилиши лозим бўлган ишлар ҳам бор. Барча ҳудудларда спорт билан шуғулланиш учун қулай ва мослаштирилган иншоотлар яратиш, қишлоқ ва чекка туманлардаги иқтидорли ёшларни аниқлаш, уларни малакали мураббийларга бириктириш, зарур спорт анжомлари билан таъминлаш ва оиласига ижтимоий кўмак бериш муҳим вазифалар бўлиб қолмоқда.
Шунингдек, параспортчиларнинг мусобақалардан кейинги ҳаёти, таълим олиши, касб эгаллаши ва жамиятда муносиб ўрин топишига ҳам етарлича эътибор қаратиш зарур. Чунки ҳақиқий қўллаб-қувватлаш фақат ғалаба пайтида эмас, балки спортчининг бутун ҳаёт йўли давомида намоён бўлиши керак.
Бугунги натижа — эртанги марра
Аичи–Нагоядаги 145 та медаль Ўзбекистон параспортининг бугунги салоҳиятини кўрсатди. Аммо бу натижани якуний манзил эмас, янги марраларга йўл очувчи босқич сифатида қабул қилиш муҳим.
Қитъадаги кучли учликка кириш — катта ютуқ. Энди бу натижани барқарор сақлаш, ёш спортчилар авлодини тайёрлаш, спорт турларини янада кенгайтириш ва халқаро миқёсдаги рақобатбардошликни мустаҳкамлаш зарур.
Бунинг учун параспортдаги муваффақиятларни фақат йирик мусобақалар арафасида эслаш билан чекланиб қолмаслик керак. Иқтидорларни эрта аниқлаш, уларни йил давомида тайёрлаш, мураббийларнинг малакасини ошириш, илғор тажрибани ўрганиш ва ҳудудлардаги спорт имкониятларини кенгайтириш узлуксиз давом этиши лозим.
Яна бир муҳим жиҳат — ғалабалар ҳақидаги ахборотни кенг тарқатиш. Параспортчиларнинг ҳаёт йўли, машғулот жараёни ва муваффақиятлари ҳақидаги мақолалар, кўрсатувлар ҳамда ижтимоий лойиҳалар ёшларда спортга қизиқиш уйғотиши, жамиятда инсон қадрига бўлган ҳурматни мустаҳкамлаши мумкин.
Ахир ҳар бир ёш ўз олдига мақсад қўйишга, қобилиятини ривожлантиришга ва жамият ҳаётида фаол иштирок этишга ҳақли.
Иродага шароит яратилса, имконият чегараси кенгаяди
Ўзбекистон параспортчиларининг Ханчжоудаги саккизинчи ўриндан Аичи–Нагоядаги учинчи поғонага кўтарилиши бир муҳим ҳақиқатни яна бир бор тасдиқлади: инсоннинг имкониятини фақат унинг бугунги ҳолатига қараб белгилаб бўлмайди.
Тўғри шароит, малакали мураббий, тизимли тайёргарлик, тиббий кўмак ва энг муҳими, инсонга бўлган ишонч катта натижаларга йўл очади.
Албатта, ҳар бир медаль — спортчининг шахсий меҳнати ва матонати самараси. Шу билан бирга, унинг иқтидорини кашф этиш ва ривожлантиришга кўмаклашган тизимнинг ҳам ҳиссаси бор. Ана шу икки омил — инсон иродаси ва унга яратилган имкониятлар бирлашгандагина юксак ғалабаларга эришиш мумкин.
Бугун ўзбек параспортчилари Осиёнинг кучли учлигида турибди. Бу натижа билан фахрланишга тўла асос бор. Аммо унинг энг катта аҳамияти медаллар сонидагина эмас. У минглаб инсонларга умид бағишлайди, ёшларга ўз кучига ишонишни ўргатади ва жамиятга муҳим сабоқ беради.
Инсонга ишонч билдирилса, унинг имкониятлари кенгаяди. Иқтидор қўллаб-қувватланса, маҳоратга айланади. Матонат меҳнат билан уйғунлашса, ғалаба келади.
Япония майдонларидаги натижалар — ана шу ҳақиқатнинг ёрқин ифодаси.
Ўзбекистон параспортчилари эришган 145 та медаль нафақат спорт тарихига кирган рақам, балки инсон қадрини улуғлаш, имкониятлар тенглигини таъминлаш ва иродани қўллаб-қувватлаш йўлидаги катта ютуқдир.
Энг муҳими, бу ғалаба янги авлодга ишонч бағишлайди: мақсад аниқ, шароит яратилган ва ирода мустаҳкам бўлса, кечаги чегара бугунги маррага, бугунги марра эса эртанги ғалабага айланиши мумкин

.