КЫТАЙ–КЫРГЫЗ БИЗНЕС ЖАНА ИНВЕСТИЦИЯ ФОРУМУНУН АЧЫЛЫШ АЗЕМИНДЕ СҮЙЛӨГӨН СӨЗҮ

2026-жылдын 28-августу, Бишкек шаары, «Ала-Арча» мамлекеттик резиденциясы

Урматтуу Премьер-министрдин орун басары Акунбеков мырза!

Урматтуу Улуттук инвестициялар агенттигинин директору Сабиров мырза,
Соода-өнөр жай палатасынын төрагасы Сариев мырза,
Элчи Лю Цзянпин мырза!

Урматтуу ишкерлер!

Айымдар жана мырзалар!

Баарыңыздарга кайырдуу таң каалайм!

Кытай Эл Республикасынын Төрагасы Си Цзиньпиндин Кыргыз Республикасына мамлекеттик сапары жана Шанхай кызматташтык уюмунун Бишкек саммитине катышуусу алдында Кытай Эл аралык сооданы илгерилетүү кеңеши Кыргыз Республикасынын Улуттук инвестициялар агенттиги жана Кыргыз Республикасынын Соода-өнөр жай палатасы менен биргеликте Кытай–Кыргыз бизнес жана инвестиция форумун өткөрүп жатат.

Адегенде Кытай Эл аралык сооданы илгерилетүү кеңешинин атынан бул иш-чарага катышып жаткан Премьер-министрдин орун басары Акунбеков мырзага чын жүрөктөн урматымды билдирем!

Форумга катышып жаткан бардык урматтуу конокторго жылуу салам айтып, кош келиңиздер дейм!

Ошондой эле Кытай–Кыргызстан ортосундагы практикалык кызматташтыкты өнүктүрүүгө көп жылдардан бери салым кошуп келе жаткан бардык тармактардын өкүлдөрүнө чын дилимден ыраазычылык билдирем!

Кытай менен Кыргызстан — достук мамиледеги коңшу мамлекеттер, ар тараптуу стратегиялык өнөктөштөр жана жаңылануу жолунда бир максатты көздөгөн өнөктөш өлкөлөр.

Төрага Си Цзиньпин менен Президент Садыр Жапаровдун стратегиялык жетекчилиги жана жеке аракеттеринин натыйжасында жаңы доордогу Кытай–Кыргызстан ар тараптуу стратегиялык өнөктөштүк мамилелери улам жаңы бийиктиктерге көтөрүлүүдө.

Эки өлкөнүн мамилелери жакшы коңшулукка жана жалпы бакубатчылыкка негизделген Кытай–Кыргызстан тагдырлаш коомчулугун түзүүнүн жаңы этабына кирди.

Эки өлкөнүн өз ара байланышы жана алакасы улам тереңдеп, соода-экономикалык кызматташтыкта олуттуу ийгиликтер жаралууда.

Кытай Эл аралык сооданы илгерилетүү кеңеши Кытайдагы эң ири улуттук соода жана инвестицияларды илгерилетүү уюму катары көп жылдан бери Кыргызстандагы өнөктөш мекемелер менен тыгыз кызматташып келет. Биз эки өлкөнүн ишкер чөйрөлөрүнүн ортосундагы байланыштарды кеңейтүү үчүн сапаттуу диалог жана кызматташтык аянтчаларын биргелешип түзүп келебиз.

Бүгүнкү форум эки өлкөнүн мамлекет башчылары жетишкен маанилүү макулдашууларды ишке ашырууга жана Кытай–Кыргызстан соода-экономикалык кызматташтыгын дагы да практикалык натыйжалар менен байытууга багытталган.

Форумга ар түрдүү тармактарды камтыган, ишмердүүлүгүнүн багыты жана масштабы боюнча өкүлчүлүктүү 100дөн ашык кытай компанияларынын өкүлдөрү катышууда.

Атап айтканда, China Road and Bridge Corporation Барскоон–Бедель өткөрмө пунктуна баруучу жолду курууга катышууда. ZTE Кыргызстандын телекоммуникациялык инфраструктурасын жаңыртууга жана санариптик өнүгүүсүнө салым кошууда. Ал эми Янлин демонстрациялык зонасы Кыргызстанда мөмө-жемиш дарактарынын сапаттуу сортторун өстүрүү боюнча технологияларды көрсөтүүчү бакты түзүүдө.

Мындай ири жана үлгүлүү көптөгөн долбоорлор Кыргызстанда ийгиликтүү ишке ашырылып, өз жемишин бере баштады. Алар өлкөнүн экономикалык жана социалдык өнүгүшүнө олуттуу салым кошууда.

Бүгүн форумга катышып жаткан компаниялар чын дилден жана так максаттар менен келишти. Алар кызматташууга чоң үмүт жана ишеним менен карап жатышат.

Ушул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, үч сунушумду билдиргим келет.

Биринчиден, соода кызматташтыгынын жаңы мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү.

Кытай бир нече жылдан бери Кыргызстандын эң ири соода өнөктөшү жана импорттун негизги булагы болуп келе жатат.

2025-жылы Кытай менен Кыргызстандын ортосундагы товар жүгүртүүнүн көлөмү 27,2 миллиард АКШ долларын түзүп, өткөн жылга салыштырмалуу 20 пайызга өстү жана тарыхый рекордду жаңылады.

Кыргызстандын бал, кургатылган мөмө-жемиштер сыяктуу продукциялары кытайлык керектөөчүлөрдүн арасында чоң суроо-талапка ээ. Ал эми Кытайда чыгарылган жаңы энергия булактарында жүрүүчү автоунаалар сыяктуу товарлар Кыргызстандын жарандарынын күнүмдүк жашоосуна кеңири кирүүдө.

Эки тараптуу соода кызматташтыгы эки өлкөнүн элдерине реалдуу жана практикалык пайда алып келүүдө.

Кытай Эл аралык сооданы илгерилетүү кеңеши өз мүмкүнчүлүктөрүн пайдаланып, сооданы илгерилетүүгө багытталган көбүрөөк иш-чараларды максаттуу түрдө уюштурууга даяр.

Ошондой эле эки өлкөнүн компанияларын айыл чарба продукциялары сыяктуу салттуу тармактардагы сооданын көлөмүн көбөйтүү менен катар, кызмат көрсөтүүлөр соодасы, санариптик соода, чек ара аралык электрондук соода сыяктуу жаңы өсүү багыттарын өнүктүрүүгө колдоого даярбыз.

Мунун негизинде эки тараптуу сооданын көлөмүн гана эмес, сапатын да жогорулатууга болот.

Экинчиден, өндүрүш жана жеткирүү чынжырлары боюнча кызматташтыктын жаңы мүмкүнчүлүктөрүн ачуу.

Кытай менен Кыргызстан географиялык жактан жакын, ал эми экономиканын жана өнөр жайдын тармактары бири-бирин толуктап турат. Өндүрүш жана жеткирүү чынжырлары жаатындагы практикалык кызматташтыкты тереңдетүү үчүн кеңири мүмкүнчүлүктөр бар.

Акыркы жылдары көптөгөн кытай компаниялары каржылык жана технологиялык мүмкүнчүлүктөрүн пайдаланып, Кыргызстанда инвестициялык ишмердүүлүгүн жүргүзүп келе жатат. Бул өлкөдөгү өнөр жайды модернизациялоого жана жашыл өнүгүүгө өтүү процессине олуттуу түрткү берүүдө.

2023-жылдан бери Кытай Эл аралык сооданы илгерилетүү кеңешинин демилгеси менен Кытай Эл аралык жеткирүү чынжырлары көргөзмөсү төрт жолу өткөрүлдү. Бул иш-чара ачык жана өз ара пайдалуу глобалдык өндүрүш жана жеткирүү чынжырлары боюнча кызматташтыкты өнүктүрүүгө багытталган эл аралык аянтчага айланды.

Кыргызстандын Соода-өнөр жай палатасы жана өлкөнүн компаниялары бул көргөзмөгө активдүү катышып, жакшы натыйжаларга жетишти.

Келерки жылдын июнь айында Бээжин шаарында Кытай Эл аралык жеткирүү чынжырлары боюнча бешинчи көргөзмө өткөрүлөт.

Кыргызстандын дагы көптөгөн компанияларын жана уюмдарын ага катышууга чын дилден чакырам.

Бул өндүрүш жана жеткирүү чынжырлары жаатында так жана максаттуу өнөктөштөрдү табууга, өз ара байланыштарды бекемдөөгө жана дагы да көп практикалык натыйжаларга жетишүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Үчүнчүдөн, аймактык кызматташтыктын жаңы барагын ачуу.

Кыргызстан Борбордук Азиядагы экономикасы эң ачык өлкөлөрдүн бири, Шанхай кызматташтык уюмунун маанилүү мүчөсү, ошондой эле «Бир алкак — бир жол» демилгесин эң алгачкылардан болуп колдоп, аны биргелешип курууга активдүү катышкан мамлекеттердин бири.

Кытай менен Кыргызстан жакшы коңшулукка жана өз ара пайдалуу кызматташтыкка негизделген өнүгүү жолун биргеликте басып өтүп жатат.

Бул жаңы типтеги эл аралык мамилелерди түзүүнүн үлгүсүнө айланып, аймактык кызматташтыктын өнүгүшүнө жаңы дем берүүдө.

Кытай Эл аралык сооданы илгерилетүү кеңеши мындан ары да көпүрө жана байланыштыруучу звено катары өзүнүн ролун күчөтөт.

Биз Кыргызстандагы өнөктөш уюмдар менен Кытай–Борбордук Азия ишкерлер комитети, ШКУнун Ишкерлер комитети сыяктуу механизмдердин алкагында кызматташтыкты мындан ары да тереңдетебиз.

Ошондой эле Жибек жолу бизнес кеңеши сыяктуу көп тараптуу жана эки тараптуу ишкердик кызматташтык механизмдеринин мүмкүнчүлүктөрүн дагы натыйжалуу пайдаланабыз.

Жогорку сапаттагы «Бир алкак — бир жол» демилгесин биргелешип ишке ашырууга активдүү көмөк көрсөтүп, аймактагы ишканалардын эл аралык кызматташтыкта туруктуу жана ишенимдүү өнүгүүсүнө шарт түзөбүз.

Айымдар жана мырзалар!

Бул жыл Кытайдын «15-беш жылдык планынын» башталган жылы.

Үстүбүздөгү жылдын биринчи жарымында Кытай экономикасы 4,7 пайызга өстү. Бул көрсөткүч дүйнөнүн негизги экономикаларынын арасында жогорку деңгээлде болуп, Кытай экономикасынын күчтүү туруктуулугун жана жигердүүлүгүн көрсөттү.

Келечекке көз чаптырсак, Кытайдын рыногу жаңы жана кеңири мүмкүнчүлүктөрдү жаратат, Кытай өндүрүшү кыйла натыйжалуу өнөр жай экосистемасын түзөт, ал эми Кытайдын инфраструктурасы дагы да ыңгайлуу жана комплекстүү шарттарды камсыз кылат.

Кытай жогорку сапаттагы өнүгүү жана жогорку деңгээлдеги ачыктык саясатын туруктуу улантып, Кыргызстанды кошкондо дүйнөнүн бардык өлкөлөрү менен «Кытай мүмкүнчүлүктөрүн 2.0» бөлүшүүгө даяр.

Биз биргелешип кызматташтыктын жана өз ара пайдалуу өнүгүүнүн жаңы мүмкүнчүлүктөрүн ачууга умтулабыз.

Бардык ишкер досторубузду бул мүмкүнчүлүктү туура пайдаланууга, өз ара байланыштарды жана пикир алмашууну күчөтүүгө, практикалык кызматташтыкты тереңдетүүгө жана өз ара пайдалуу натыйжаларга жетишүүгө чакырам.

Сөзүмдүн аягында бул иш-чаранын ийгиликтүү өтүшүн каалайм!

Бардык конокторго бекем ден соолук, иштериңиздерге ийгилик жана үй-бүлөңүздөргө бакубатчылык каалайм!

Көңүл бурганыңыздар үчүн рахмат!
*****
#ҚирғизистонҲақиқати
@Жан ХунБин
ХИТОЙ–ҚИРҒИЗИСТОН САВДО ВА ИНВЕСТИЦИЯ ФОРУМИ ОЧИЛИШ МАРОСИМИДА СЎЗЛАГАН НУТҚ

Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши раиси
Жэнь Хунбин

2026 йил 28 август, Бишкек шаҳри, «Ала-Арча» давлат қароргоҳи

Ҳурматли Бош вазир ўринбосари Акунбеков жаноблари!

Ҳурматли Миллий инвестициялар агентлиги директори Сабиров жаноблари,
Савдо-саноат палатаси раиси Сариев жаноблари,
элчи Лю Цзянпин жаноблари!

Қадрли тадбиркорлар!

Хонимлар ва жаноблар!

Барчангизга хайрли тонг тилайман!

Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Цзиньпиннинг Қирғиз Республикасига давлат ташрифи амалга оширилиши ва Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг Бишкек саммитида иштирок этиши арафасида Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши Қирғиз Республикаси Миллий инвестициялар агентлиги ҳамда Қирғиз Республикаси Савдо-саноат палатаси билан ҳамкорликда Хитой–Қирғизистон савдо ва инвестиция форумини ўтказмоқда.

Аввало, Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши номидан ушбу тадбирда иштирок этаётган Бош вазир ўринбосари Акунбеков жанобларига самимий эҳтиромимни билдираман!

Форумда иштирок этаётган барча меҳмонларни чин қалбимдан қутлаб, самимий хуш келибсиз, дейман!

Шунингдек, Хитой–Қирғизистон ўртасидаги амалий ҳамкорликни изчил ривожлантиришга узоқ йиллардан буён ҳисса қўшиб келаётган турли соҳалар вакилларига самимий миннатдорчилигимни билдираман!

Хитой ва Қирғизистон — дўстона қўшнилар, ҳар томонлама стратегик шериклар, модернизация йўлида бир мақсад сари бораётган ҳамкор давлатлардир.

Раис Си Цзиньпин ва Президент Садир Жапаровнинг стратегик раҳбарлиги ва шахсий саъй-ҳаракатлари туфайли Хитой–Қирғизистон янги даврдаги ҳар томонлама стратегик шериклик муносабатлари изчил равишда янги босқичларга кўтарилмоқда. Икки давлат муносабатлари яхши қўшничилик ва умумий фаровонликка асосланган Хитой–Қирғизистон тақдир муштараклиги ҳамжамиятини барпо этишнинг янги босқичига кирди.

Томонлар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик ва алоқадорлик тобора чуқурлашиб, савдо-иқтисодий ҳамкорликда салмоқли натижаларга эришилмоқда.

Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши Хитойдаги энг йирик миллий савдо ва инвестицияларни рағбатлантириш ташкилоти сифатида узоқ йиллар давомида Қирғизистондаги ҳамкор ташкилотлар билан яқин алоқаларни сақлаб келмоқда. Биз икки мамлакат ишбилармон доиралари ўртасидаги алоқаларни чуқурлаштириш учун юқори сифатли мулоқот ва ҳамкорлик платформаларини биргаликда яратиб келмоқдамиз.

Бугунги форум икки давлат раҳбарлари эришган муҳим келишувларни амалга ошириш, Хитой–Қирғизистон савдо-иқтисодий ҳамкорлигини янада амалий натижалар билан бойитишга қаратилган.

Форумда турли соҳаларни қамраб олган, йўналишлари ва фаолият кўлами билан кенг намунани ташкил этувчи 100 нафардан зиёд Хитой компаниялари вакиллари иштирок этмоқда.

Жумладан, China Road and Bridge Corporation Барскоон–Бедель чегара назорат-ўтказиш пункти йўли қурилишида иштирок этмоқда. ZTE Қирғизистоннинг телекоммуникация инфратузилмасини модернизация қилиш ва рақамли ривожлантириш жараёнига ҳисса қўшмоқда. Янлин демонстрация зонаси эса Қирғизистонда мева дарахтларининг юқори сифатли навларини етиштириш бўйича технологияларни намойиш этиш боғини ташкил этмоқда.

Шу каби кўплаб йирик ва намунавий лойиҳалар Қирғизистонда муваффақиятли амалга оширилиб, ўз самарасини бермоқда. Бу лойиҳалар мамлакатнинг иқтисодий ва ижтимоий ривожига муҳим ҳисса қўшмоқда.

Бугун форумда иштирок этаётган компаниялар катта самимият ва аниқ мақсадлар билан келган. Улар ҳамкорликка катта умид ва ишонч билан қарамоқда.

Фурсатдан фойдаланиб, учта таклифимни билдирмоқчиман.

Биринчидан, савдо ҳамкорлигининг янги имкониятларини кенгайтириш.

Хитой бир неча йилдан буён Қирғизистоннинг энг йирик савдо ҳамкори ва импорт манбалари орасида биринчи ўринда келмоқда.

2025 йилда Хитой ва Қирғизистон ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 27,2 миллиард АҚШ долларини ташкил этиб, ўтган йилга нисбатан 20 фоизга ўсди ва тарихий рекордни янгилади.

Қирғизистоннинг асал, қуритилган мевалар каби маҳсулотлари хитойлик истеъмолчилар томонидан катта қизиқиш билан харид қилинмоқда. Хитойнинг янги энергия манбаларида ҳаракатланувчи автомобиллари каби маҳсулотлари эса Қирғизистон аҳолисининг кундалик ҳаётига кириб бормоқда.

Икки томонлама савдо ҳамкорлиги икки мамлакат халқларига реал ва амалий манфаат келтирмоқда.

Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши ўз имкониятларидан фойдаланган ҳолда кўпроқ савдони рағбатлантириш тадбирларини мақсадли равишда ташкил этишга, икки мамлакат компанияларини қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари каби анъанавий соҳаларда савдо ҳажмини ошириш билан бирга, хизматлар савдоси, рақамли савдо, трансчегаравий электрон тижорат каби янги ўсиш нуқталарини шакллантиришга қўллаб-қувватлашга тайёр.

Бу орқали икки томонлама савдонинг нафақат ҳажмини, балки сифатини ҳам оширишга эришиш мумкин.

Иккинчидан, ишлаб чиқариш ва таъминот занжирлари ҳамкорлигининг янги салоҳиятини рўёбга чиқариш.

Хитой ва Қирғизистон географик жиҳатдан яқин, иқтисодий ва саноат тармоқлари эса бир-бирини тўлдириб туради. Ишлаб чиқариш ва таъминот занжирлари соҳасида амалий ҳамкорликни чуқурлаштириш учун кенг имкониятлар мавжуд.

Сўнгги йилларда кўплаб Хитой компаниялари молиявий ва технологик салоҳиятидан фойдаланиб, Қирғизистонда инвестициявий фаолиятни йўлга қўймоқда. Бу мамлакатда саноатни модернизация қилиш ва яшил ривожланишга ўтиш жараёнини сезиларли даражада рағбатлантирмоқда.

2023 йилдан буён Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши ташаббуси билан Хитой Халқаро таъминот занжирлари кўргазмаси тўрт марта ўтказилди. Мазкур тадбир очиқ ва ўзаро манфаатли глобал ишлаб чиқариш ҳамда таъминот занжирлари ҳамкорлигини ривожлантиришга хизмат қиладиган халқаро очиқ платформага айланди.

Қирғизистон Савдо-саноат палатаси ва мамлакат компаниялари ушбу кўргазмада фаол иштирок этиб, яхши натижаларга эришди.

Келаси йил июнь ойида Пекин шаҳрида Бешинчи Хитой Халқаро таъминот занжирлари кўргазмаси ўтказилади.

Қирғизистоннинг янада кўплаб компания ва ташкилотларини унда иштирок этишга самимий таклиф қиламан.

Бу ишлаб чиқариш ва таъминот занжирлари соҳасида аниқ ва мақсадли шерикларни топиш, ўзаро алоқаларни мустаҳкамлаш ҳамда янада кўп амалий натижаларга эришиш имконини беради.

Учинчидан, минтақавий ҳамкорликнинг янги саҳифасини яратиш.

Қирғизистон Марказий Осиёда иқтисодиёти энг очиқ мамлакатлардан бири, Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг муҳим аъзоси ҳамда «Бир макон, бир йўл» ташаббусини қўллаб-қувватлаган ва уни амалга оширишда энг аввал иштирок этган давлатлардан биридир.

Хитой ва Қирғизистон яхши қўшничилик ва ўзаро манфаатли ҳамкорликка асосланган тараққиёт йўлини биргаликда босиб ўтмоқда. Бу янги турдаги халқаро муносабатларни шакллантиришнинг намунасига айланиб, минтақавий ҳамкорлик ривожига янги куч бағишламоқда.

Хитой Халқаро савдони рағбатлантириш кенгаши бундан буён ҳам кўприк ва боғловчи бўғин сифатидаги ўз ролини кучайтиради.

Биз Қирғизистондаги ҳамкор ташкилотлар билан Хитой–Марказий Осиё тадбиркорлар қўмитаси, ШҲТ Тадбиркорлар қўмитаси каби механизмлар доирасида ҳамкорликни янада чуқурлаштирамиз.

Шунингдек, Ипак йўли Бизнес кенгаши каби кўп томонлама ва икки томонлама ишбилармонлик ҳамкорлиги механизмларининг имкониятларидан янада самарали фойдаланиб, юқори сифатли «Бир макон, бир йўл» ташаббусини биргаликда амалга оширишни фаол рағбатлантирамиз.

Минтақадаги компанияларни халқаро ҳамкорликда янада барқарор ва ишончли тараққиёт йўлидан боришига кўмаклашамиз.

Хонимлар ва жаноблар!

Бу йил Хитойнинг «15-беш йиллик режаси» бошланган йилдир.

Жорий йилнинг биринчи ярмида Хитой иқтисодиёти 4,7 фоизга ўсди. Бу натижа дунёнинг асосий иқтисодиётлари орасида юқори кўрсаткичлардан бири бўлиб, Хитой иқтисодиётининг юксак барқарорлиги ва ҳаётий кучини намоён этмоқда.

Келажакка назар ташлайдиган бўлсак, Хитой бозори янада кенг янги имкониятлар яратади, Хитой ишлаб чиқариши янада самарали саноат экотизимини шакллантиради, Хитой инфратузилмаси эса янада қулай ва кенг қамровли шарт-шароитларни тақдим этади.

Хитой юқори сифатли ривожланиш ва юқори даражада очиқлик сиёсатини изчил давом эттиради ҳамда Қирғизистонни ҳам қамраб олган дунё мамлакатлари билан **«Хитой имкониятлари 2.0»**ни баҳам кўради.

Биргаликда ҳамкорлик ва ўзаро манфаатли тараққиётнинг янги истиқболларини очишга интиламиз.

Барча тадбиркор дўстларимизни ушбу имкониятдан унумли фойдаланишга, ўзаро мулоқот ва алоқаларни кучайтиришга, амалий ҳамкорликни чуқурлаштиришга ҳамда ўзаро манфаатли натижаларга эришишга чақираман.

Сўзим якунида ушбу тадбирга катта муваффақият тилайман!

Барча меҳмонларга мустаҳкам соғлик, ишларида омад ва хонадонларига фаровонлик тилайман!

Эътиборингиз учун раҳмат!